Łowicz

Z Nowy Łowiczanin

Bzura (fot. ze zbiorów NŁ)
Przyroda Ziemi Łowickiej (fot. ze zbiorów NŁ)

Położenie geograficzne Łowicza i Ziemi ŁowickiejŁowicz leży na Nizinie Środkowomazowieckiej, a ściślej na Równinie Łowicko – Błońskiej. Miasto zlokalizowane jest nad rzeką Bzurą, w miejscu gdzie wpadają do niej trzy prawobrzeżne dopływy: Otolanka, Zielkówka i Uchanka. Położenie miasta określają współrzędne geograficzne 52°06’szerokości geograficznej północnej i 19°56’ długości geograficznej wschodniej.

Geneza i ewolucja krajobrazu

Łowicz i najbliższe otoczenie zajmuje dość monotonną równinę o niewielkich deniwelacjach terenu, a wysokości bezwzględne w mieście wahają się od ok. 82 m n.p.m. (koryto Bzury) do ok. 90 m n.p.m. w centrum.

Przyroda Ziemi Łowickiej (fot. ze zbiorów NŁ)
Przyroda Ziemi Łowickiej (fot. ze zbiorów NŁ)
Przyroda Ziemi Łowickiej (fot. ze zbiorów NŁ)

Główne elementy rzeźby powierzchni ziemi w okolicy Łowicza zostały ukształtowane w okresie czwartorzędu, tj. w epoce lodowcowej – plejstocenie i epoce polodowcowej – holocenie. Na obszar ten lodowiec wkraczał w czasie glacjału krakowskiego oraz w czasie zlodowacenia środkowopolskiego. Ten ostatni lodowiec osadził na prawie całej powierzchni ziemi łowickiej zwarta warstwa gliny morenowej.

W czasie ostatniego zlodowacenia – bałtyckiego – lądolód nie dotarł już do Łowicza, gdzie panowały warunki peryglacjalne. Cechą charakterystyczną ówczesnych warunków klimatycznych było, m.in. występowanie wiecznej zmarzliny. Ślady powierzchniowe działania zmian niskich temperatur rzędu – 20 do -40°C odkryto np. w okolicy Walewic.

Topniejące wody lodowca wyrzeźbiły na jego przedpolu wielka brzeżną bruzdę tj. pradolinę warszawsko – berlińską. Oś tej pradoliny wykorzystywana jest prze Bzurę. W czasie zaniku ostatniego lądolodu i w okresie polodowcowym, trwającym 10 tys. lat, nastąpił zanik wiecznej zmarzliny. W miarę poprawy warunków klimatycznych na interesujący nas obszar wkracza flora o coraz to wyższych wymaganiach, od roślinności tundrowej poprzez lasotundrę, lasy brzozowe, brzozowo – sosnowe oraz lasy mieszane i liściaste.

W późniejszym czasie warunki klimatyczne pogorszyły się, co doprowadziło do zmniejszenia w drzewostanie udziału dębu, lipy i wiązu, a wzrostu udziału świerka, grabu, buka i jodły. Obszar ziemi łowickiej w okresie neolitu tj. w czasie pojawienia się tu ludności koczowniczej, porastały lasy liściaste grabowo – lipowo – dębowe i jesionowo – olszowe, a na terenach podmokłych olsy – bagienne lasy olszowe.

Antropogeniczna ewolucja krajobrazu, oprócz unicestwienia pierwotnej flory i fauny, objęła również regulację koryta Bzury i innych rzek oraz powstawanie stawów, sieci osadniczej i drogowej, a także poważne zanieczyszczenie środowiska.

Klimat i gleby

W tej okolicy panuje klimat morski ścierający się z kontynentalnym. Stosunkowo niski jest poziom opadów atmosferycznych, wynoszący ok. 550 mm w ciągu roku. Średnia roczna temperatura 7 - 8°C. Okres wegetacyjny trwa 210 dni (5 kwietnia – 20 października). Gleby z przewagą form bielicowych, osadzonych na glinach i piaskach ale występują także tereny typowo żwirowe i torfowe. W strukturze użytkowania gruntów Łowicza zdecydowanie przeważają grunty rolnicze – ok. 59% powierzchni całkowitej.

Opracowania:

  • Miziołek Edward, Ziemia Łowicka. Budowa geologiczna i surowce mineralne, Łowicz 1982.
  • Stachlewski Wiesław, Łowicz i okolice. Przewodnik turystyczny, Łowicz 1993, s. 3 – 6.
Osobiste