Cmentarz Emaus w Łowiczu

Z Nowy Łowiczanin

Kaplica Emaus od strony ul. Tuszewskiej. (fot. K. Piotrkiewicz)

Cmentarz Emaus - rzymsko – katolicki cmentarz parafialny św. Ducha w Łowiczu. Zlokalizowany przy ul. Tuszewskiej. Księgi cmentarne od 1829 roku.

Spis treści

Historia

Założony w 1823 r. przez parafian św. Ducha w Łowiczu, na przedmieściu Bratkowice. Powstał na placu po dawnym drewnianym kościołku św. Piotra, zbudowanym ok. 1660 r. przez radnego miasta Józefa Nieszyłkowskiego. Kościółek ten miał 3 ołtarze, w tym główny, który przedstawiał scenę ewangeliczną rozmowy Pana Jezusa z uczniami w drodze do Emaus. W związku z tym obrazem przyjęła się na stulecia nazwa cmentarza. Brama cmentarna pochodzi z ok. 1841 – 1843, posiada szczyty neobarokowe. Murowane ogrodzenie pochodzi z 1890 i 1920 r. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1846 roku. Wiele z nagrobków posiada wartość artystyczną i historyczną. Cmentarz został powiększony w 1873 i 1890 r. za staraniem ks. Jana Niemiry, miejscowego wikariusza, który kazał usunąć kilka mogił murowanych, utrudniających wstęp do kaplicy. Od 1991 obok cmentarza wydzielono również teren dla chowania zmarłych z parafii Chrystusa Dobrego Pasterza w Łowiczu.

Od pażdziernika do listopada 1999 r. trwały prace przy porządkowaniu cmentarza Emaus. Przy kaplicy cmentarnej wykonywane były słupki na których została osadzona nowa brama wejściowa. Wykonał ją na wzór starej zakład rzemieślniczy Mirosława Brzozowskiego z Łowicza.
Grób Kazimierza Tarczyńskiego - zbieracza numizmatów, właściciela fabryki fortepianów. (fot. K. Piotrkiewicz)

Kaplica Emaus

W 1843 r. Franciszka ze Służewskich Stypułkowska, mieszkanka Łowicza, ufundowała w pobliżu bramy kaplicę murowaną, pokrytą dachówką, w której urządziła grób dla siebie, swojego męża Bogumiła oraz dla proboszczów i wikariuszy parafii św. Ducha. Kaplica ta zw. Emaus, została zbudowana z stylu późnoklasycystycznym z elewacją rozczłonkowaną ślepymi arkadami. Kaplica ta została rozbudowana w 1898 r. Jeszcze na początku XX wieku wnętrze kościoła wyposażone było w ołtarz główny z wizerunkiem Jezusa Ukrzyżowanego. Na ścianie bocznej widniała tablica marmurowa, poświęcona pamięci Bogumiła Stypułkowskiego, współfundatora kaplicy, zmarłego 10 stycznia 1834 r. Wisi tam również XVI- wieczna rzeźba przedstawiająca złożenie Pana Jezusa do grobu. Według Oczykowskiego rzeźba ta z wiszącym obok portretem stanowiły całość nagrobka Józefa Nieszyłkowskiego. Miał on zostać usunięty z kościoła św. Ducha w czasie jego restauracji po 1863 roku. Poza tym w kaplicy znajdowała się tablica cynowa poświęcona Marii Anastazji z Ebertowskich Baumanowej. W grobie pod kaplicą spoczęli: Małgorzata Służewska oraz proboszczowie św. Ducha- Ks. Jan Sliwowski i ks. Roch Wójcik.

Drzewostan

Drzewostan cmentarza składa się z lip, kasztanowców, tui, wiązów, brzóz, świerków, itp. Ich wiek waha się w granicach 80 – 120 lat. Wśród nich 5 to pomniki przyrody, o obwodach 2,4 – 3,2 m i wysokości 21 –24 m.

Sławni Łowiczanie, którzy spoczęli na cmentarzu Emaus

Nagrobek ks. Zbigniewa Skiełczyńskiego. (fot. K. Piotrkiewicz)

Duchowni

  • ks. Andrzej Koch – kanonik gremialny kolegiaty łowickiej, zm. 1860 r.
  • ks. Marcin Schure – archidiakon kolegiaty łowickiej, administrator parafii św. Ducha, zm. 1855 r.
  • ks. Tomasz Kubicki – kanonik metropolitarny warszawski, zm. 1837 r.
  • ks. Andrzej Walukiewicz – zm. 1863 r.
  • ks. Józef Pawlicki – kapłan Zgromadzenia Księży Misjonarzy, profesor seminarium warszawskiego i wrocławskiego, zm. 1868 r.
  • ks. Franciszek Orlikowski – superior Domu Księży Misjonarzy w Łowiczu, zm. 1883 r.
  • ks. Fidelis Miller – ze zgromadzenia bernardynów, kapelan bernardynek łowickich, zm. 1884 r.
  • ks. Zbigniew Skiełczyński – dr, autor wielu publikacji związanych z Łowiczem i ziemią łowicką, zm. 2004 r.

Wojskowi

  • Andrzej Lamparski – major wojsk polskich, zm. 1866 r.
  • Ludwik Schendel – major wojsk polskich, zm. 1866 r.
  • Karol Mejer – uczestnik powstania styczniowego w walkach pod Bolimowem, zm. w skutek ran odniesionych podczas bitwy, w szpitalu św. Tadeusza w Łowiczu.
  • Wincenty Bunszus i Adolf Szoppe, powstańcy styczniowi straceni przez władze rosyjskie, w wyniku egzekucji 30 marca 1863 r., ich zwłoki spoczywające bezimiennie na osiedlu Kostka w 1909 roku przeniesiono do grobu Karola Mejera na cmentarzu Emaus.
  • Stanisław Służewski – uczestnik powstania styczniowego, zm. 1908 r.
  • Roman Pomykalski – pracownik kolei, zm. 1909 r.
Grób nieznanego żołnierza. (fot. K. Piotrkiewicz)

Urzędnicy i politycy

  • Józef Skorupski – naczelnik poczty, zm. 1852 r.
  • Dominik Malukiewicz – były prezydent miasta, zm. 1860 r.
  • Adam Szabłowski – radny miasta, zm. 1857 r.
  • Maciej Służewski –zm. 1899 r.; mieszkaniec Łowicza, który wraz z żoną Antoniną z Szołajskich ufundował w 1852 r. figurę św. Jana Nepomucena nad Bzurą ( obecnie na dziedzińcu dawnej Kurii Wikariuszy, tzw. „podkówce”).
  • Franciszek (zm. 1860 r. ) i Balbina z Kuriatów (zm. 1859 r.) Pomykalscy – fundatorzy krzyża na cmentarzu Emaus.

Nauczyciele i społecznicy

  • Kazimierz Tarczyński – były właściciel fabryki fortepianów, kolekcjoner numizmatów, zm. 1873 r.
  • Antoni Kaczyński – nauczyciel matematyki, zm. 1855 r.
  • Łukasz Hakowski, nauczyciel śpiewu, zm. 1868 r.
  • Władysław Tarczyński – dyrektor Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, wielki patriota, miłośnik zabytków historycznych, założyciel Muzeum Starożytności.
  • Kazimierz Władysław Tarczyński - syn Władysława, współpracownik Przeglądu Technicznego, zm. 1916 r.
  • Emil Balcer – kupiec, działacz społeczny, kolekcjoner książek i czasopism. W czasie I wojny światowej burmistrz Łowicza, zm. 1941 r.
  • Eugeniusz Konopacki- urzędnik, działacz polityczny, burmistrz Łowicza w latach 1945 -1948, zm. 1972 r.
  • Maurycy Klimecki - radca miejski, referent szkolnictwa, społecznik, zm. 1867 r.
  • Szalecki Antoni - lekarz chirurg, zm. 2006 r.

Źródła:

  • 1. Gumiński Tadeusz, Łowicz w latach 1865 – 1914, [w:] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986 r. s. 245 – 304
  • 2. Oczykowski Romuald, Przechadzka po Łowiczu, Łowicz 2006, ISBN 83-913912-0-7
  • 3. Stachlewski Wiesław, Łowicz i okolice. Przewodnik turystyczny, Łowicz 1993, s. 94.
  • 4. Wegner Jan , Łowicz i okolice w Powstaniu Styczniowym, [w:] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986, s. 220 – 244.

Zobacz także

Osobiste