Eichhorn Ferdynand

Z Nowy Łowiczanin

Ferdynand Wilhelm Eichhorn (Eychhorn)– (ur. 7 stycznia 1837 r. w Kaliszu – zm. 6 grudnia 1895 ) – budowniczy powiatu łowickiego, członek i działacz Ochotniczej Straży Ogniowej w Łowiczu, społecznik.

Spis treści

Pochodzenie

Synagoga na ul. Zduńskiej - projekt F. Eichhorna. (fot. pochodzi z albumu J. Rutkowskiego Łowicz w XX wieku. Kronika fotograficzna.)

Przyszedł na świat w rodzinie ewangelickiej jako syn Gotlieba, majstra mularskiego i Krystyanny z domu Schennan.

Wykształcenie

  • W latach 1846 – 1854 uczęszczał do Wyższej Szkoły Realnej w Kaliszu;
  • W 1859 r. ukończył Wydział Architektury w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie.
  • W 1861 r. obronił pracę dyplomową pod tytułem: „Projekt budowy szpitala w wielkim mieście z wygodnym pomieszczeniem na 100. chorych”.

Praca

W 1862 r. został skierowany na dwuletnią aplikację konduktorską w budownictwie, w pracowni radcy budowniczego Adama Adolfa Leowe. W tym czasie jednak Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych wyznaczyła go do prowadzenia budowy kościoła parafialnego we wsi Krakopol w guberni augustowskiej (dziś na obszarze Litwy). We wrześniu 1862 r. zrezygnował z pełnienia dozoru na tej budowie z powodów zdrowotnych.

Praktykę u Leowe rozpoczął dopiero po tym okresie. Praktyka na budowniczego klasy pierwszej została zaliczona Eichhornowi już w maju 1863 r., w związku z zamknięciem przez władze carskie warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. W marcu 1864 r. Leowe wydał mu świadectwo, z którego wiadomo, że Eichhorn brał udział w budowie domu przy ul. Dzielnej w Warszawie oraz w budowie mniejszych fabryk. Według Leowe wykonał on również projekt architektoniczny kościoła katolickiego na 1000 osób. Po tym jak uzyskał uprawnienia budowniczego klasy I Eichhorn sprawował samodzielny nadzór nad budowami w Warszawie.

Kaplica grobowa płk Józefa Korab-Laskowskiego projektu F. Eichhorna. (fot. pochodzi z archiwum NŁ.)

Budowniczy powiatu łowickiego

W sierpniu 1865 r. Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Duchownych skierowała go na wakujące stanowisko budowniczego w powiecie łowickim. W marcu 1866 r. złożył egzamin na budowniczego klasy II. W 1867 r. został równocześnie budowniczym powiatu sochaczewskiego.

Do jego obowiązków, jako budowniczego powiatu łowickiego, należało głównie sprawowanie nadzoru nad prywatną i urzędową działalnością budowlaną na tym terenie. Czuwał również nad prawidłową lokalizacją stawianej budowli, zgodną z obowiązującym planem regulacyjnym, opiniował budynki pod względem konstrukcyjnym i technologicznym, zwracał również uwagę na formę architektoniczną czy barwy elewacji. Przede wszystkim jednak Eichhorn kontrolował czy stawiany budynek jest zgodny z zatwierdzonym projektem. Oprócz tego powiatowy budowniczy zajmował się projektowaniem architektonicznym, a w szczególności opracowywaniem planów budowlanych, czy przebudową lub adaptacją różnego typu budownictwa.

Projekty

  • Do znanych projektów Eichhorna w Łowiczu należy zaliczyć bożnicę, zaprojektowaną na życzenie gminy żydowskiej w 1871 r. Zlokalizowana przy ul. Zduńskiej została zniszczona przez Niemców w pierwszych dniach II wojny światowej.
  • Kolejnym jego projektem była powstała w 1883 r. kaplica grobowa płk Józefa Korab-Laskowskiego. Neogotycki monument, istniejący do dziś, znajduje się na cmentarzu katedralnym w Łowiczu.
  • Jego autorstwa był również projekt ambulatorium miejskiego w Sochaczewie (dzisiejszy szpital), który stworzył niedługo przed śmiercią.
  • Był również projektodawcą klasycystycznego dworku, znajdującego się do dziś w centrum Łowicza, przy al. Sienkiewicza. Plac, na którym wzniósł dworek, zakupił wraz z żoną w 1872 r. od Augusta i Józefy Thomasów oraz Magdaleny i Franciszka Wojciechowskich. Po śmierci Eichhorna jego sukcesorzy sprzedali nieruchomość z dworkiem w 1898 r. Bolesławowi Kalinowskiemu. W czasach powstawania dzisiejszego osiedla Starzyńskiego dworkowi groziło zburzenie. Przed tym faktem uchronił go m.in. doktor Bolesław Przybyłowicz.

Działalność w OSO (OSP)

Nagrobek Eichhorna na cmentarzu ewangelickim w Łowiczu. (fot. K. Piotrkiewicz)

Ferdynand Eichhorn, od chwili powstania Ochotniczej Straży Ogniowej, był jej aktywnym członkiem.

Przeszedł wszystkie szczeble hierarchii strażackiej: od szeregowego strażaka w V oddziale, drużynowego, dowódcy w III oddziale. Był także członkiem Rady Nadzorczej, a w latach 1882-1884 jej prezesem. Sprawował również funkcję pomocnika Hipolita Wyszyńskiego, a po jego śmierci został naczelnikiem Ochotniczej Straży Ogniowej w Łowiczu.

Zmarł 6 grudnia 1895 r. został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Łowiczu.

Życie prywatne

W styczniu 1865 r. zawarł związek małżeński z Marcelą Smolińską (zm. 1908 r.). Mieli czworo dzieci: Marię Walerię, Anielę Teodorę, Antoniego i Franciszka (zm. 1964 r.). Obaj synowie Ferdynanda Eichhorna byli absolwentami Łowickiej Szkoły Realnej oraz obaj udali się na studia politechniczne. Antoni był jednym z pierwszych w Polsce inspektorów pracy, w okresie II Rzeczypospolitej pracował Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. Franciszek Eichhorn był budowniczym szkół, zatrudnionym w charakterze radcy w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Ciekawostki

  • Ferdynand Eichhorn należał do wyróżniających się uczniów Wyższej Szkoły Realnej w Kaliszu. Jego nazwisko figuruje w "Złotej Księdze" tej szkoły tuż obok Adama Asnyka - poety i dramatopisarza i Stefana Gillera - poety, prozaika i nauczyciela.
  • W mieszkaniu małżeństwa Eichhornów mieściła się przez pewien czas biblioteka prywatna dla mieszkańców Łowicza, przeniesiona następnie do domu przy Starym Rynku 13, który należał do rejentostwa Konopackich.
  • dawny dworek Eichhorna odwiedził w 1969 r. reżyser Jan Rybkowski, twórca serialu film. Chłopi wg powieści Władysława Reymonta, który realizował przed dworkiem sceny przed sądem gminnym.
  • wnuczką Ferdynanda Eichhorna była Hanna Szwankowska (1919-2012) - znana varsavianistka i historyk, współzałożycielka Komitetu Opieki nad Starymi Powązkami.

Źródła

  • Gumiński Tadeusz, Dwaj łowiccy architekci z XIX wieku, [w:] Nowy Łowiczanin nr 17/1993, s. 11.
  • Jaworska Janina, Czytelnia dla Wszystkich w Łowiczu (Przyczynek do dziejów bibliotekarstwa powszechnego), [w:] Roczniki Biblioteczne, nr 3-4/1962.
  • Soja Alicja, Oaza wśród betonu, Masovia Mater, nr 4/1998, s. 5.
  • Sokół Marian, Dworek, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 22/1991, s. 6.
  • Szkoła Kaliska. Dzieje I Liceum Ogólnokształcącego im Adama Asnyka w Kaliszu, pod redakcją Edwarda Polanowskiego, Kalisz 1993.
  • Wojtylak Marek, Architekt o strażackich ambicjach, [w:] Szkice łowickie, Łowicz 2006, s. 64 – 68.
  • Informacje bezpośrednie od pana Marka Wojtylaka.
Osobiste