Rybacki Karol

Z Nowy Łowiczanin

(Przekierowano z Karol Rybacki)
Karol Rybacki

Karol Jan Rybacki (ur. 16 stycznia 1859 w Dobroszycach - zm. 11 listopada 1935) łowicki dziennikarz, księgarz, drukarz, wydawca, społecznik. Przyszedł na świat jako syn Marcina, kucharza dworskiego i Józefy z Kaczowskich. Pracę zarobkową rozpoczynał w Warszawie m.in. w redakcji Kłosów.

Spis treści

Drukarz i wydawca

Karol Rybacki przybył do Łowicza w 1881 r. Odkupił od Władysława Zajączkowskiego drukarnię, znajdującą się na Starym Rynku 12. Drukarnia wyposażona była w prasę ręczną i maszynę naciskową oraz introligatornię. W 1897 r. drukarnia została wyposażona w nowoczesną maszynę sprowadzoną z Niemiec, ale poruszaną ręcznie. Tłoczono w niej druki urzędowe i akcydensowe, kalendarze, broszury i książki. Przy drukarni czynna była również introligatornia W 1887 r. przejął od Romualda Oczykowskiego księgarnię przy Starym Rynku, z antykwariatem, działem czasopism i artykułów piśmienniczych. Głównymi klientami księgarni, byli włościanie z Księstwa Łowickiego. Największym zainteresowaniem cieszyły się czasopisma i wydawnictwa ludowe oraz treści religijne i rolnicze. W 1911 r. Rybacki dał początek prasie lokalnej rozpoczynając wydawanie pierwszego tygodnika w mieście Łowiczanina, który ukazywał się do 1914 r. Przed wojną Rybacki zatrudniał w swojej oficynie 12 pracowników. Po powrocie z niewoli w 1916 r. wznowił działalność drukarni i księgarni, ale nie uzyskał zgody na wydawanie pisma. We wrześniu 1918 roku przejął od Wiktora Pstruszeńskiego Gazetę Łowicką, której po wydarzeniach z 11 listopada zmienił tytuł na Łowiczanin. W 1920 r. zrezygnował z kierowania tygodnikiem. W gazecie publikował w odcinkach swoją opowieść pt. Księżanka Zocha, oraz bajki i powieści dla dzieci. W 1930 roku urządzenia drukarni zostały w części zdemontowane przez policję. Była to konsekwencja coraz ostrzejszych wypowiedzi przeciw obozowi rządzącemu na łamach Łowiczanina. Po tych wydarzeniach Rybacki postanowił sprzedać księgarnię spółdzielni nauczycielskiej. Po jego śmierci drukarnię prowadziła do II wojny światowej, jego żona. W czasie działań wojennych we wrześniu 1939 r. drukarnia uległa całkowitemu zniszczeniu.

Społecznik

Karol Rybacki był jednym z organizatorów łowickiego oddziału PTK i pierwszym przewodniczącym zarządu. Relacje z działalności oddziału redagował na łamach Łowiczanina.

W 1917 r. był przez pół roku burmistrzem Łowicza. W latach 1923 -1927 był członkiem Rady Miejskiej i brał m.in. udział w projekcie upiększania sali radzieckiej w łowickim ratuszu.

Wraz z Romualdem Oczykowskim był pierwszym wydawcą kart pocztowych o tematyce łowickiej. Wydał pierwsze w historii Łowicza serie pocztówek.

Brał udział w przygotowaniach do uroczystej inauguracji nowego teatru przy ul. Podrzecznej, która połączona z amatorskimi przedstawieniami i wieczorkiem tanecznym odbyła się 30 grudnia 1899 r. W drukarni Karola Rybackiego przygotowywano afisze z programem, a także kupony z cenami dla zamawiających bilety na przedstawienie, tańce lub kolację. Rybacki przygotował również na tą okazję rymowany Prolog, w którym wystąpiły miejscowe damy, przebrane w białe tuniki, symbolizujące dziewięć muz greckich. Wiele wskazuje na to, iż Rybacki był pomysłodawcą nazwy „Eos" dla nowo powstałego teatru, wziętej od imienia mitologicznej postaci bogini Jutrzenki.

Aktywnie uczestniczył w życiu społecznym miasta, angażując się w działalność Resury Rzemieślniczej, Towarzystwa Śpiewaczego "Lutnia". w latach 1882 - 1884 był pomocnikiem naczelnika Ochotniczej Straży Ogniowej. Występował również z Grupą Amatorskiego Towarzystwa Dramatycznego w Łowiczu.

Podróż po Łowiczu z przeszkodami

Karol Rybacki wymyślił, wydrukował i wydał planszową grę towarzyską, zatytułowaną "Podróż po Łowiczu z przeszkodami". Pomysł projektu gry przyszedł Rybackiemu do głowy podczas internowania w Danholm. Wskazuje na to adnotacja w stopce wydawniczej gry: ułożył Jeniec z Danholmu. Gra typu "gęś" (trzy pola do przodu, dwa do tyłu) łączyła w sobie walor poznawczy (poszczególnym obiektom towarzyszyły rzetelne opisy) z elementami rywalizacji i satyrą społeczną. Na przykład, gdy ktoś trafił do ratusza... zostawał w nim na kilka kolejek; widocznie już wtedy narzekano na biurokratyczne procedury. Jeszcze gorszy los czekał tego, kto miał pecha wylądować w karczmie. Według przekazów miejscowa inteligencja chętnie grała w tę osobliwą grę, bardzo dobrze się przy tym bawiąc.

Internowanie

Podczas pierwszego stacjonowania wojsk niemieckich w Łowiczu, w trakcie I wojny światowej Karol Rybacki został uwięziony i osądzony za napisanie artykułu zakończonego okrzykiem „Na pohybel Niemcom!" W trakcie trwania procesu pod miasto zaczęli podochodzić Rosjanie. Wojska niemieckie zostały zmuszone do ucieczki a wyrok wydany na Rybackiego został mu darowany. W przeddzień powtórnego wejścia Niemców, redaktor Rybacki razem z Edwardem Nowakowskim uciekali z Łowicza pieszo. Zostali złapani przez Niemców we wsi Zielkowice i internowani w miejscowości Danholm koło Stralsundu, a następnie w zamku Celle pod Hanowerem. Karol Rybacki zmarł w Łowiczu 11 listopada 1935 roku.

Grób Karola Rybackiego na Cmentarzu Katedranym w Łowiczu

Życie prywatne

W 1881 r. ożenił się z Marią Kępczyńską. W 1883 r. urodził im się syn Mieczysław, który w przyszłości został inżynierem i nauczycielem matematyki i miernictwa. Mieli też córkę o której brak informacji.

Ciekawostki

Po siedemdziesięciu latach "Podróż po Łowiczu z przeszkodami" wygrzebał w starociach Jacek Rutkowski. Na własny koszt wykonał jej reprint i zorganizował inauguracyjne mistrzostwa "Podróży po Łowiczu z przeszkodami".

Źródła

  • Gumiński Tadeusz, Łowicz w latach 1865 - 1914, [w:] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986, s. 245 -304.
  • Tenże, Rybacki Karol Jan, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 33, Wrocław 1991, s. 281 - 282.
  • Jaworska Janina, Rybacki Karol Jan, [w:] Słownik Pracowników Książki Polskiej, pod red. I. Treichel, Warszawa - łódź 1972, s. 775-776.
  • Wojtylak Marek, Drukarz i wydawca Karol Rybacki w Łowiczu, [w:] CDN - Notatnik Kulturalny, vol. 2 nr 2 (9) i nr 4 (11)1998, s.12, 22-23. ISSN 1428-2534
  • Tenże, Karol Rybacki. Łowicka gra towarzyska [w:] CDN - Notatnik Kulturalny, vol. 2, nr 3(10)/ 1998. ISSN 1428-2534
  • Tenże, Już ponad 100 lat, czyli trochę o historii naszej siedziby, [w:] http://lok.art.pl/content/view/125/75/

Linki zewnętrzne

Osobiste