Ogonowski Ireneusz

Z Nowy Łowiczanin

Ireneusz Ogonowski

Ireneusz Ogonowski – (ur. 28 czerwca 1905 r. we wsi Lipa w pow. Janów Lubelski – zm. ok. 1941 r. na Wschodzie ) - konstruktor, wynalazca, poeta, absolwent Gimnazjum im. ks. J. Poniatowskiego w Łowiczu.

Rodzina Ogonowskich przybyła do Łowicza z Lubelszczyzny w 1921 r.

Spis treści

Okres nauki

Medal otrzymany w Paryżu. (Zbiory łowickie Tadeusza Gumińskiego z Legnicy, sygn 89, APW O/Ł)

Ireneusz uczęszczał do Gimnazjum im. księcia Józefa Poniatowskiego w Łowiczu. Podczas nauki w gimnazjum wyróżniał się twórczością poetycką. Ogólnego zapału do nauki nie wykazywał, ale interesowały go zawsze rzeczy nietypowe, jak majsterkowanie i eksperymenty techniczne.

Po ukończeniu VI klas gimnazjum, w latach 1928 – 1929 odbywał służbę wojskową w batalionie balonowym w Toruniu. W tym czasie również imał się nietypowych zajęć, w tym przypadku konstruowania latających modeli samolotów.

W 1933 r. ukończył Państwową Wyższą Szkołę Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie.

Praca

Po 1933 r. podjął pracę w wojskowym porcie lotniczym w Bydgoszczy. Zajmował się szybownictwem. Sam je uprawiał i był jego społecznym instruktorem. Próbował również konstruowania samolotów i silników własnego projektu.

Od 1935 r. był instruktorem w grupie płatowcowej w Szkole Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Bydgoszczy. Tam właśnie, obmyślony przez niego sposób budowy profili lotniczych zyskał uznanie wybitnego profesora Politechniki Warszawskiej, ojca polskiego lotnictwa, Czesława Witoszyńskiego.

Wynalazca kajaka

Wynalazca i jego kajak.

Do największych sukcesów Ogonowskiego należało skonstruowanie niezatapialnego i niewywracalnego prototypu kajaka z uwzględnieniem nowatorskiego rozwiązania jakim była rozdwojona rufa w kształcie jaskółczego ogona.

W czym tkwi tajemnica tego wynalazku? - W czubie oraz w rozdwojeniach rufy. Znajdują się tam komory wodoszczelne. One uniemożliwiają zatonięcie kajaka, który jest niewywrotny w skutek tego, że ma oparcie na rozdwojonych częściach rufy. - opowiadał na łamach Kuriera Bydgoskiego Ogonowski.

W 1937 r. kajak eksponowano na Targach Poznańskich, a następnie na wystawie wynalazków w Paryżu. Znalazł się tam wśród 699 innych eksponatów, pochodzących z 19 państw. Wynalazek Ogonowskiego został w Paryżu wyróżniony srebrnym medalem.

Fotografia z 1932 r. na pożegnanie Amerykanek, które odwiedziły Łowicz. W górnym rzędzie, pierwsza z prawej Jadwiga Ogonowska. W rzędzie środkowym (od lewej) Ireneusz Ogonowski i Konstanty Ogonowski senior. Pierwsza z prawej z przodu Leokadia Ogonowska.

Wynalazca i jego kajak po tym wydarzeniu zyskali na popularności. Pisała o nim zarówno prasa francuska jaki i krajowa. Wśród prasy polskiej można wymienić: Kurier Bydgoski nr 41/1938, Dziennik Bydgoski nr 168/1937, Express Poranny z 19 II 1938 r., Mały Dziennik nr 207/1937, Polska Narodowa nr 22/1937 i 9/1938.

Serię próbną zbudował sam Ogonowski, a zainteresowanie kupnem towaru rosło. Jednym z jego nabywców był nawet ówczesny Minister Komunikacji Juliusz Ulrych.

Jesienią 1938 r. Centrum Wyszkolenia Podoficerów Lotnictwa przeniesiono z Bydgoszczy do Krosna, w związku z tym przeniósł się tam również Ogonowski. I właśnie tam, po uzyskaniu już patentu na swój pomysł, zawarł umowę z miejscową wytwórnią sprzętu sportowego na seryjną produkcję kajaków.

II wojna światowa

Wybuch wojny zniweczył wszelkie plany związane z produkcją kajaków. 29 sierpnia 1939 r. Ogonowski przeniósł swoją rodzinę na Wołyń. Dołączył do nich po zakończeniu kampanii wrześniowej, by jako robotnik rolny pracować w okolicach Łucka. Wiosną 1941 r., został aresztowany przez NKWD i prawdopodobnie przewieziony do Łucka. Ślad po nim zaginął.

Jego żona i dzieci po wojnie wrócili do kraju i osiedli na Ziemiach Zachodnich.

Ogonowscy

Ireneusz był najstarszy z czwórki dzieci Konstantego (1876 - 1954 ) i Zofii (1878-1939) z Gierałtów. Ojciec na Lubelszczyźnie zajmował się leśnictwem, a po przyjeździe do Łowicza prowadził młyn nad Bzurą oraz pełnił funkcję leśniczego powiatowego. W Łowiczu wybudował dworek na skraju ulicy Piaskowej, w którym mieszkały trzy pokolenia jego potomków. Dom rozebrano na początku 2009 roku. Zofia z Gierałtów Ogonowska była nauczycielką tajnej szkoły polskiej w czasie okupacji, a także prezeską Akcji Katolickiej przy parafii św. Ducha w Łowiczu. Pisała ona również artykuły oświatowe do przedwojennych gazet lokalnych, m.in. do Łowiczanina. Młodszy brat Konstanty (ur. 1908, zm. na Wschodzie) również uczęszczał do łowickiego gimnazjum. Dwie najmłodsze siostry to: Leokadia (Biernacka; 1911 - 1993) i Jadwiga (Dąbrowska; 1914 - 1945). Jadwiga działała w Towarzystwie Gimnastycznym "Sokół" i reprezentowała Łowicz w zawodach miast 22 września 1935 r., w których zajęła I miejsce w skoku w dal i II miejsce w rzucie kulą. W czasie II wojny światowej była więziona w obozie hitlerowskim, skąd Czerwony Krzyż ewakuował ją do Szwecji, gdzie zmarła z wyczerpania w 1945 r. Najmłodsza siostra Ireneusza Leokadia, jako jedyna z dzieci Ogonowskich przeżyła wojnę i została na zawsze w Łowiczu. Absolwentka Szkoły Handlowej w Łowiczu. Była uzdolniona muzycznie, należała do chóru parafialnego i była harcerską instruktorką śpiewu. Grała dobrze na skrzypcach i mandolinie.

17 listopada 1934 r. w Bydgoszczy Ireneusz Ogonowski ożenił się z Genowefą Drozdowską (zm. w 1972 r. w Brzegu). Miał z nią czworo dzieci: Danutę (ur. marzec 1936 r.), Jolantę (ur. czerwiec 1938 r.), Alicję (1940 - 1999) i Dariusza (ur. 1940 r.).

Genealogia


Ciekawostki

Dom Ogonowskich został wybudowany na wzór leśniczówki, położony w okazałym parku. Pod koniec lat 60-tych większość tych gruntów została wywłaszczona pod budowę obwodnicy oraz ul. Piaskowej.
  • Matka Ireneusza, Zofia, pochodziła z herbowej rodziny Gierałtów. Jej przodkowie należeli do tzw. grupy warszawsko – łowickiej. Może to oznaczać, że osiedlenie się w tym mieście rodziny Ogonowskich wiązało się z pochodzeniem matki z tych stron.
  • Podczas nauki w gimnazjum Ireneusz prosił swoich nauczycieli, aby pozwolili mu na lekcjach stać, a nie siedzieć jak reszta klasy. Zachowanie takie wynikało prawdopodobnie z tego, że wychowując się w lesie w nieograniczonej przestrzeni, nie był przyzwyczajony do reguł panujących w szkole.
  • Brat Ireneusza, Konstanty, został leśnikiem w Czarnej Hańczy w Puszczy Augustowskiej. Pasjonował się pszczelarstwem i pisał na ten temat książkę. Po klęsce wrześniowej wraz z rodziną został wywieziony na Syberię. W 1942 r. wyruszył na południe, by przyłączyć się do Armii Andersa. Zaginął w drodze. Jego żona i córka wróciły do kraju i osiadły na Białostocczyźnie. Na Syberii zmarło z głodu czworo dzieci Konstantego i Zofii Ogonowskich.


Źródła

  • Błaszczyk Eliza, Azyl u Ogonowskich, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 9/2010, s. 20.
  • Doniosłe wynalazki Bydgoszczanina, [w:] Kurier Bydgoski, nr 41/1938, s. 13.
  • Gumiński Tadeusz, Wynalazca i jego kajak, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 8/1992, s. 9.
  • Ogonowski Ireneusz (I - III), Zbiory łowickie Tadeusza Gumińskiego z Legnicy, sygn. 87 - 89, APW O/Łowicz.
  • Genealogia Gierałtów.
  • Sitnik Eulalia, Dom z duszą i historią, oprac. Błaszczyk Eliza, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 1/2009, s. 16.
  • Sosnowski Grzegorz Jan, Wśród ofiar Katynia, Łowicz 2002, s. 136.
Osobiste