Ratusz w Łowiczu

Z Nowy Łowiczanin

Ratusz w Łowiczu

Ratusz - powstał w 1828 na trzech działkach, należących do wikariuszy, według projektu Bonifacego Witkowskiego. Zbudował go Stanisław Perkowski, dzierżawca klucza kompińskiego Księstwa Łowickiego. Obiekt ten kosztował 43 180 złp. Należy do najciekawszych obiektów klasycystycznych w Polsce.

Spis treści

Zabudowa

Wyróżnia się ciekawą konstrukcją, zbudowany na planie prostokąta, dwukondygnacyjny z wieżą, na której znajduje się zegar wybijający miejskie kuranty. Ustawiony kalenicowo z kolumnową wnęką na osi, w której umieszczona została brama przejazdowa i balkon na piętrze. W przyziemiu zamurowane boniowane arkady, a nad nimi stiukowy fryz z wici roślinnej, girland i gryfów. Belkowanie zwieńczone balustradową attyką. Na osi nad bramą wieża boniowana ze ślepą wnęką, w niej nad oknem herb miasta, ozdobiona pilastrami i zwieńczona attyką. Dach dwuspadowy o kalenicy zaakcentowanej podłużną ścianką. Brama przejazdowa sklepiona kolebką krzyżową z żaglem. Stanowił początek projektowanej nowej zabudowy północnej pierzei Starego Rynku. W XIX wieku budynek był wielokrotnie remontowany.

Przeznaczenie

Pierwotnie w jego wnętrzu znalazł siedzibę Urząd Municypalny, a od 1842 r. Magistrat Miasta. Na dole znajdowała się kasa miejska, izba skarbowa, areszt i mieszkanie dla policjanta, na górze zaś, prócz pomieszczeń biurowo-kancelaryjnych, mieszkanie prywatne prezydenta Łowicza. W okresie międzywojennym mieściły się tu biura magistrackie oraz ambulatoria, stacja opieki nad matką i dzieckiem, biblioteka z czytelnią i mieszkania służbowe. Od 1946 r. sala była miejscem obrad Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Do pierwotnej swej funkcji wróciła dopiero w 1990 r., po pierwszych demokratycznych wyborach samorządowych w Polsce od czasów zakończenia II wojny światowej. Obecnie ratusz jest siedzibą Urzędu Miejskiego w Łowiczu.

Sala Radziecka (nazwa pochodzi od rady i radzenia)

W 1918 r. zrodził się w Łowiczu projekt przebudowy pomieszczeń ratusza i stworzenia reprezentacyjnej sali na posiedzenia rady. Jego pomysłodawcą był burmistrz, Leon Gołębiowski, który na salę obrad przeznaczył nie zajmowane przez siebie mieszkanie służbowe.
Sala Radziecka

Po zburzeniu kilku ścian na piętrze powstała obszerna sala z wejściem od korytarza i drzwiami pośrodku, łączącymi się bezpośrednio z gabinetem burmistrza. Aby nadać sali odświętny wygląd, poproszono artystę malarza, Józefa Lamparskiego z Warszawy o wykonanie malatury ściennej. Lamparski zakończył pracę nad malowidłem jeszcze przed końcem 1918 roku. Publiczna prezentacja nowej sali radzieckiej ozdobionej malowidłami przedstawiającymi 36 herbów dawnych województw i ziem Królestwa Polskiego, a także portretami: Henryka Sienkiewicza, Tadeusza Kościuszki, króla Kazimierza Wielkiego, arcybiskupa Jana Łaskiego i Stanisława Staszica odbyła się 31 marca 1919 r., na pierwszym w niepodległej Polsce posiedzeniu Rady Miejskiej w Łowiczu.

Tablice

W elewacji frontowej wmurowano 2 tablice:

  • 1. Ku czci mieszkańców Łowicza pomordowanych przez Niemców w latach 1939-1945 oraz 13 Polaków rozstrzelanych na dziedzińcu Ratusza w 1939 r.;
  • 2. Upamiętniającą, dokonanie lustracji 9 regimentu pieszego w Łowiczu przez Naczelnika Tadeusza Kościuszkę w dniach 24 i 25 IV 1790 r.

Ciekawostki

  • Pierwszym prezydentem, który zamieszkał z rodziną w ratuszu był Józef Wardyński, po nim zaś aż do wybuchu I wojny światowej mieszkało kolejnych szesnastu prezydentów.
  • Mury ratusza gościły carycę Aleksandra Fiodorowną, żonę Mikołaja I, która w 1830 r. nocowała w pokojach ratusza z całym swym dworem.
  • Maurycy Klimecki w czasie niemieckiej okupacji uratował przed zniszczeniem wnętrze Sali Radzieckiej, zaklejając ściany z całym fryzem gazetami.

Opracowania

  • Kołodziejczyk Ryszard, Łowicz w dobie konstytucyjnego Królestwa Polskiego, [w:] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986.
  • Na łowickim szlaku, wyd. przez Urząd Miejski w Łowiczu, Łowicz 2002. ISBN 83-913203-2-4
  • Stachlewski Wiesław, Łowicz i okolice. Przewodnik turystyczny, Łowicz 1993.
  • Wojtylak Marek, Z dziejów łowickiego ratusza, [w:] http://www.lowicz.eu/serwis/index.php?id=364.
Osobiste