Rygier Leon

Z Nowy Łowiczanin

Leon Rygier (Fot. DANUTA B. ŁOMACZEWSKA/East News)

Rygier Leon Paweł – (ur. 17 listopada 1875 w Warszawie – zm. 13 lipca 1948 w Łowiczu) poeta młodopolski, prozaik, publicysta, nauczyciel. Pierwszy mąż Zofii Nałkowskiej.

Spis treści

Życie i twórczość

Uczęszczał do VII Rządowego Gimnazjum Męskiego na warszawskiej Pradze. Tam poznał swojego przyjaciela, przyszłego pedagoga Janusza Korczaka. W 1900 r. debiutował tomem poezji Z greckich motywów. W 1907 r. rozpoczął pracę jako nauczyciel języka polskiego w szkole średniej im. Mikołaja Reja w Warszawie. W latach 1933 - 34 r. był kierownikiem szkoły powszechnej. Czas wolny wypełniał pisaniem wspomnień do Polski Zbrojnej, Przekroju, i Robotnika o swoich kontaktach m.in. z Bolesławem Prusem, Stanisławem Przybyszewskim, Henrykiem Sienkiewiczem czy Januszem Korczakiem, swoim wieloletnim przyjacielem.

Pozostawił po sobie kilkanaście tomików poezji, zbiory prozy i prób dramatycznych, kilka podręczników szkolnych oraz dziesiątki artykułów, felietonów i recenzji.

Wybrane dzieła:

  • Nie mów,
  • Nie wolno mi o Tobie śnić,
  • W pętach,
  • Na rozstanie, (wiersze o miłości)
  • Sen o odrodzeniu, (esej)
  • Księżanka (sonet).

We wspomnieniach

Jednym z uczniów Rygiera był późniejszy wybitny profesor matematyki Stanisław Hartman, który tak go opisał w swoich wspomnieniach:

- Brodaty i brzuchaty, a potem także kulawy, bo przejechała go dorożka, skarżył się, że nikt mu pomnika nie postawi, bo jak, z taką figurą? Pisywał czasem do gazet satyry polityczne i zabawne mieszanki-sieczki z klasycznych utworów, np.: „jedną ręką swe oczy kryła w puklach warkoczy, w drugiej ręce ogromna buława”. Kochał literaturę polską, zwłaszcza romantycznych poetów, których wiersze czytał lub recytował stentorowym głosem.

Jeremi Przybora wspominał swojego polonistę następująco:

- Jego oblicze jowialnego Jowisza okolone było, nie pomnę już - jasną czy siwą - brodą i czupryną. Miał dużą łatwość nawiązywania z nami kontaktu, chociaż mało się interesował uczniami pozbawionymi polonistycznych uzdolnień. Był pogodny i sypał anegdotami dotyczącymi jego narzeczeństwa i małżeństwa z Nałkowską. Czynił to najwyraźniej ze swoistego snobizmu. Na temat aktualnego związku natomiast nic nie mówił. Słyszałem jednak od młodszego kolegi, że kiedyś, wysyłając ucznia po zapomniany notes, powiedział: - Kiedy zadzwonisz do drzwi i otworzy ci gosposia, ty jednak pocałuj ją w rękę, bo to moja żona.

Klasa III a Państwowego Liceum Handlowego w Łowiczu, 1947 r. Trzeci od lewej siedzi Leon Rygier.

Wątek łowicki

Pierwszy raz do Łowicza przybył prawdopodobnie w październiku 1919 r, zaproszony przez Koło Polskiej Macierzy Szkolnej, w celu wygłoszenia odczytów dla młodzieży na temat literatury. Na jego pobyt w Łowiczu już we wrześniu 1919 r. wskazują sygnowane datą i miejscem sonety, opublikowane w Łowiczaninie. Na stałe do Łowicza przybył jesienią 1944 r., po upadku powstania warszawskiego. Z żoną Anną zamieszkali w domu przy ul. Sienkiewicza 3. Jeszcze w czasie wojny wykładał historię na tajnych kompletach w szkole handlowej. W lutym 1945 r. rozpoczął pracę jako nauczyciel historii i języka polskiego w Państwowym Gimnazjum Kupieckim w Łowiczu, a od 1946 r. w Państwowym Koedukacyjnym Liceum Handlowym.


Życie prywatne

W 1904 roku poślubił Zofię Nałkowską, wówczas dwudziestoletnią, początkująca pisarkę. Państwo młodzi przeszli na kalwinizm aby w przyszłości ułatwić sobie ewentualny rozwód. Mieszkali w Wołominie w tzw. Domu nad Łąkami oraz w Kielcach. Małżeństwo okazało się jednak niedobrane i w 1918 roku Rygier i Nałkowska uzyskali formalny rozwód. Leon Rygier miał drugą żonę Annę, z którą po powstaniu warszawskim zamieszkał w Łowiczu.

Linki zewnętrzne

Bibliografia

Osobiste