Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Łowiczu

Z Nowy Łowiczanin

Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Łowiczu - powstało w 1959 roku i miało na celu pomoc w działalności Muzeum w Łowiczu.

Spis treści

Historia

Założenie

Wraz z utworzeniem Muzeum w Łowiczu ludowa władza w Łodzi postanowiła przejąć placówkę i oddać ją pod rządy Wojewódzkiej Rady Narodowej. Uproszono nawet już decyzję u Ministra Kultury i Sztuki. Wtedy z inicjatywą utworzenia Towarzystwa wyszedł prof. Stanisław Lorentz dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie. Do Ministra Kultury i Sztuki wysłano pismo, pod którym podpisali się najbardziej znaczący obywatele Łowicza. Minister zaakceptował prośbę Łowiczan. Na zebraniu organizacyjnym 14 listopada 1959 roku podjęto uchwałę powołującą do życia Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Łowiczu. Osiem miesięcy później, dokładnie 14 lipca 1960 roku, Wydział Spraw Wewnętrznych Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi, zatwierdził statut Towarzystwa, które dzięki temu mogło rozpocząć już swoją działalność.

Statut

W statucie, który regulował prace Towarzystwa Przyjaciół Muzeum w Łowiczu, można wyczytać o podstawowych zadaniach Towarzystwa:

  • Popularyzowanie wśród społeczeństwa zbiorów Muzeum w Łowiczu, jego działalności naukowej, oświatowej i artystycznej na obszarze działania Muzeum.
  • Ścisła współpraca z Muzeum w zakresie: a) uzupełniania i konserwacji zbiorów, b) pracach badawczo-naukowych, c) popularyzatorskich i wychowawczych.

Autorzy statutu widzieli dwie drogi realizacji tych statutowych zadań:

  • Gromadzenie muzealiów, przede wszystkim z dziedziny etnografii i historii regionu łowickiego oraz z dziedziny sztuki, naukowe ich opracowanie i konserwacja.
  • Działalność popularyzatorska tak zbiorów, jak i prac naukowych i oświatowych Muzeum, a także ścisła współpraca w tych wszystkich dziedzinach z Muzeum.

Pierwsze miesiące

W sprawozdaniu na dwudziestolecie Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Anna Świątkowska napisała: W pierwszych miesiącach działalności Towarzystwo położyło nacisk na popularyzowanie zbiorów Muzeum i jego pracy. Konkretnie, wynajęto od Spółdzielni Turystycznej „Gromada” autokar, którym dowożono do Muzeum dzieci i młodzież, oraz dorosłych spoza obrębu miasta. W ciągu trzech ostatnich miesięcy 1960 roku zorganizowano 92 wycieczki. Większość jechała dalej – do Nieborowa, Żelazowej Woli, Warszawy, by tam zwiedzać muzea, czy pójść do teatru. Na podstawie tych doświadczeń, władze Spółdzielni „Gromada” zorganizowały pierwszy w Polsce powiatowy oddział w Łowiczu. I w następnych latach już Spółdzielnia Turystyczna sama realizowała tę pionierską inicjatywę w skali całego kraju.

Tak wyglądały początki działalności Towarzystwa. Bardzo szybko zaczęto zbierać fundusze na zakup muzealiów, równolegle finansowano również prace konserwatorskie. W sumie w latach 1960-1979 Towarzystwo zakupiło i następnie przekazało do zbiorów Muzeum dokładnie 826 zabytków, których zdecydowana większość pochodziła z regionu łowickiego.

Fundusze

Jak można przeczytać w rocznicowym podsumowaniu, fundusze Towarzystwa pochodziły przede wszystkim ze składek członków, z prowizji stoiska pamiątkarskiego, które zostało uruchomione w Muzeum oraz z dotacji instytucji spółdzielczych, a od roku 1978 również z darów osób prywatnych. W tym celu została założona Księga Darów Indywidualnych.

Członkowie

Idea pracy na rzecz Muzeum zdobyła bardzo szybko poklask. Ofiarodawcy dobrowolnie wpłacali pieniądze na konto Muzeum. I to w okresie PRL-u - latach totalnego przymusu. Muzeum w Łowiczu jak oddział Muzeum Narodowego w Warszawie było bardzo szybko rozwijającą się placówką, a więc stanowiło chlubę regionu łowickiego. Jednak najważniejszą przyczyną, dzięki której znalazło się tak wielu ofiarodawców, byli z pewnością członkowie Towarzystwa. A była to śmietanka kulturalno-towarzyska i intelektualna Łowicza tamtych lat, nie mająca nic wspólnego z ludową władzą. Większość członków wychowywała się w czasach II Rzeczpospolitej, kiedy to jeszcze przyświecały idee pozytywizmu. Jako społecznicy, którzy nie mogli współpracować z władzą komunistyczną, znaleźli niszę, w której mogli realizować siebie i spełniać swoje idee. Cała ich praca była czynem społecznym, nie brali za nią żadnych pieniędzy. Jednym z najbardziej aktywnych członków Towarzystwa była żona kustosza muzeum - Anna Świątkowska.

Pierwsze budowle

W latach 1963-1965 Towarzystwo zakupiło dwie zabytkowe drewniane zagrody, które następnie zostały przeniesione do ogrodu przylegającego do muzeum, i tam stały się główną atrakcją mikro-skansenu, oficjalnie nazwanego Ośrodkiem Plenerowym Budownictwa Ludowego. Towarzystwo zakupiło również niezbędne wyposażenie tegoż Ośrodka. Jednak plany kierownika muzeum, dla którego budownictwo ludowe było nie tylko specjalnością, ale bardziej życiową pasją, wykraczały znacznie dalej, poza ogród przy Muzeum.

Wszelka działalność

Towarzystwo prowadziło również działalność wydawniczą. Pierwszą pozycją był informator o Ośrodku Plenerowym Budownictwa, wydany w 1970 roku. W następnych latach na zlecenie Towarzystwa opracowano 2000 kart katalogowych zbiorów muzeum. W sprawozdaniu na 20-lecie działalności można przeczytać: W dziedzinie pracy popularyzatorskiej i kulturalno-oświatowej Towarzystwo organizuje odczyty, koncerty, wystawy czasowe i wycieczki… Zorganizowano 148 odczytów z etnografii, historii, historii sztuki, architektury, malarstwa, rzeźby, grafiki, sztuki zdobniczej. W miarę możliwości tematy odczytów z wyżej wymienionych dziedzin, dobierane są pod kątem łączności z Ziemią Łowicką. Prelegentami były same znakomitości m.in profesorowie: Lorentz, Michałowski, doktor Wegner, czy choćby doskonały mówca, Jan Grzegorzewski. Dalej w sprawozdaniu jest napisane: Aby móc organizować koncerty, Towarzystwo zakupiło w 1965 roku fortepian Bechstein. Łącznie zorganizowane zostały 74 koncerty. A występowali najlepsi: Lidia Grychtołówna, Halina Czerny-Stefańska, laureaci koncertów Chopinowskich, i wielu innych. Obrazu całości dopełniały wystawy, na których prezentowali swe prace plastycy, zawodowi oraz amatorzy, związani z Łowiczem, oraz wycieczki krajoznawcze dla członków Towarzystwa i ich rodzin, których zorganizowano prawie sto.

Dokonania

Anna Świątkowska kończy rocznicowe wydawnictwo stwierdzając, że Po dwudziestu latach istnienia Towarzystwa trudno sobie wyobrazić pracę Muzeum bez jego działalności. Pomaga ono w spełnieniu zadań jakie Ministerstwo Kultury i Sztuki postawiło przed muzeami. I dalej czytamy: Atmosfera życzliwości, którą żywi nasze społeczeństwo do Towarzystwa Przyjaciół Muzeum, oraz przychylność władz politycznych i administracyjnych naszego miasta ułatwiają pracę Towarzystwu. Wszelkim Życzliwym wspomagającym Towarzystwo w jego działalności składamy podziękowanie, a instytucjom spółdzielczym dziękujemy za pomoc finansową.

Schyłek działalności

W 1985 roku na emeryturę przeszedł kurator Muzeum w Łowiczu, pomysłodawca i autor koncepcji Parku Etnograficznego, Henryk Świątkowski. Wraz z jego odejściem oraz zmianą dyrekcji placówki, współpraca między muzeum a Towarzystwem zaczęła zanikać. Co było widoczne w kolejnych latach. Mimo tych wszystkich przeciwności Towarzystwo Przyjaciół Muzeum szykowało się do obchodów 30-lecia stowarzyszenia. Jubileusz miał być poprzedzony tradycyjnym zebraniem sprawozdawczym Towarzystwa oraz okolicznościową prelekcją o łowickim budownictwie ludowym wygłoszoną w Muzeum. Na zebraniu Towarzystwa w dniu 6 lutego 1989 roku pierwszy sekretarz KM PZPR W. Graszka, w imieniu władz miasta, docenił zaangażowanie Towarzystwa w społecznym wspomaganiu i popularyzowaniu łowickiego Muzeum. Graszka stwierdził, iż jest przekonany, że ten społeczny entuzjazm będzie mógł być umiejętnie spożytkowany w realizacji zadań Muzeum, dla dobra regionu…a przedstawione w czasie obrad trudności uważa za przejściowe, ich szybkiego pokonania życzy Towarzystwu i Muzeum. Było to oczywiście bardzo obłudne w ustach przedstawiciela partii.

27 maja 1989 roku odbyło się walne zebranie Towarzystwa Przyjaciół Muzeum. Członkowie przyjęli sprawozdanie i udzielili absolutorium zarządowi. W załączniku do uchwały pojawił się list do dyrektora Muzeum Narodowego, będący właściwie gorącym apelem o podjęcie działania, o rozważenie możliwości wzmożenia postępu prac nad ocaleniem w skansenie zabytków łowickiego budownictwa ludowego – jak to delikatnie napisano. Towarzystwo deklarowało dalsze społeczne wsparcie muzeum. Powoływano się na pomoc finansową udzielaną w przeszłości Towarzystwu przez władze lokalne i wojewódzkie, przekonywano, że utrzymanie dotychczasowych form współpracy ułatwi Muzeum Narodowemu dokonanie wielkiego dzieła – ocalenia zabytków łowickiego budownictwa ludowego w maurzyckim skansenie.

Nie odbyły się żadne obchody trzydziestolecia Towarzystwa. Ale co gorsze, nie było żadnych realnych szans na kontynuowanie działalności na rzecz muzeum w przyszłości. Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Łowiczu praktycznie przestało działać.

Towarzystwo Przyjaciół Sztuki w Łowiczu

W 1991 roku grono osób z byłego Towarzystwa Przyjaciół Muzeum powołało do życia nową inicjatywę, którą nazwano Towarzystwo Przyjaciół Sztuki w Łowiczu. Towarzystwo miało swą siedzibę w budynku dawnego Kolegium oo. Pijarów w Łowiczu, a jednym z jego założycieli był ks. rektor Jacek Raczek. Mimo że w statucie stowarzyszenia wspomina się o organizacji wystaw, krzewieniu i rozbudzeniu sztuki, to i tak jego działalność ograniczała się jedynie do organizacji spotkań wpisanych w kalendarz świąt kościelnych oraz rocznic ważnych wydarzeń historycznych. Organizowano także koncerty, występy amatorskich chórów i wystawiano małe formy sceniczne, w których grali członkowie Towarzystwa. Wszystko to odbywało się w sali im. Stanisława Konarskiego w Kolegium oo. Pijarów w Łowiczu. Jak widać, chodziło więc w istocie, o miłe, kulturalne spędzenie czasu, w gronie przyjaciół wyznających podobne wartości. I tak też się działo, aż do września 1995 roku, kiedy to nastąpiła zmiana na stanowisku rektora Kolegium Pijarskiego w Łowiczu. Nowy rektor nie przedłużył umowy udostępnienia Towarzystwu sali, ponieważ potrzebował lokalu do organizowanej właśnie wtedy pijarskiej szkoły podstawowej. I taki był koniec działalności Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w Łowiczu. Taki też był rzeczywisty koniec działalności społecznej ludzi z Towarzystwa Przyjaciół Muzeum w Łowiczu.

Ludzie związani z Towarzystwem

Członkowie założyciele

Helena Dietrich, Wiktoria Dzierżek, Stanisław Fabijański, Stanisław Janicki, Stanisław Jarosiński, Teofil Jankowski, Maurycy Klimecki, Janina Kutkowska, Zofia Machowska, Genowefa Mastalska, Pelagia Michałowska, Mieczysław Mielczarski, Zdzisław Pągowski, Zygmunt Pągowski, Stanisław Rotstad, Lubomira Skorupska, Wacław Stokowski, Maria Sierakowska, Henryk Sierakowski, Janina Suchożebrska, Anna Świątkowska, Henryk Świątkowski, Aleksander Szawel, Irena Trawińska, Jan Wegner, Jadwiga Wegner, Maria Weryńska, Maria Wyczółkowska, Janusz Zakrzewski, Jan Zbudniewek, Irena Xsiężopolska, Jan Xsiężopolski.

Członkowie honorowi

Stanisław Lorentz

Członkowie zwyczajni

Andrzej Mielczarski, Wanda Rosłonek, Jerzy Stanisławski, Maria Barańska, Helena Patora, Bolesław Przybyłowicz, Halina Patora, Walentyna Rosiak, Wojciech Balcer, Stanisława Rowińska, Zofia Szczęsna, Zofia Pieniek, Mirosława Kosicka, Zofia Kisielińska, Apolonia Adamska, Felicja Karwat, Zofia Jarzyńska, Jadwiga Krasnodębska, Zofia Kaźmierczak, Zofia Rutówna, Teresa Iwanowska, Anna Nałęcka, Irena Sobykowska, Maciej Sobykowski, Franciszek Wołowiec, Jan Kołaczyński, Wiesława Walezińska, Zofia Marchwińska, Stanisława Majewska, Jolanta Trojak, Anna Gajewska, Halina Balcer, Zofia Lisowska, Halina Pobralska, Maria Danuta Gębura, Józefa Jabłońska, Stanisław Janiszewski, Helena Wielemborek, Danuta Urbańska, Zofia Waśkiewicz, Maria Niedziela, Zofia Maciągowska, Aleksandra Soboniak, Janina Modelewska, Aleksandra Grabska, Janina Kozarska, Helena Arnold, Edward Arnold, Ewa Sójka, Danuta Stępniewska, Halina Czyżykowska, Anna Kosiorek, Helena Pietrzak, Maria Karczewska, Jerzy Modrzewski, Teresa Kanczugowska, Tadeusz Gumiński, Janina Machaj, Cecylia Kiczoł, Danuta Kucharek, Maria Łyp, Zinaida Tetzlaffowa, Albin Szymajda, Halina Siemaszkiewicz, Wanda Izydorczyk, Walentyna Rzeźnicka, Zdzisław Czubak, Irena Stępień, Danuta Kapusta, Wanda Bojko, Aneta Maria Sędkowska, Felicja Gałaj, Janina Jesionkowska, Zygmunt Kubczak, Stanisław Grzegorek, Sławomir Szymczak, Grażyna Szymczak, Halina Dukowska, Krystyna Walczak, Władysław Kalbarczyk, Lech Czaplarski, Elżbieta Baniewska, Stanisław Wenus, Eugenia Kołaczek, Adam Słoma, Adam Kazimierczak, Irmina Jeżycka, Stanisława Fabijańska, Jadwiga Nićka, Jadwiga Dolecka, Joanna Dobrzęcka-Kuś, Janina Grzegorek, Eugeniusz Salamończyk, Małgorzata Łuczywek, Irena Śmigiera, Andrzej Ciurzyński, Marcin Dragan, Jan Piorun, Stanisław Parys, Zbigniew Uczciwek, Marian Krucz, Dorota Szymajda, Teresa Zwierz, Tadeusz Lebioda, Tadeusz Dutkiewicz, Władysław Wysokiński, Krzysztof Bołdyrew, Zdzisław Mazurkiewicz, Edward Lesiak, Jerzy Garczarczyk, Wiktor Przybyłowicz, Mieczysław Jachimek, Renard Biernacki, Władysław Kosiarek.

Członkowie bez praw członkowskich

Irena Szcześniewska, Jan Paprocki, Wincenty Rosiak, Teresa Pągowska, Maria Szaynowa, Zofia Mielczarska, Maria Kolbow, Stanisława Gajek, Helena Niemczyk, Irena Tusiewicz, Zofia Niedziałkowska, Jadwiga Głowacka, Irena Płatkowa, Janina Niebudek, Halina Sławińska, Barbara Obrębka, Stefan Pągowski, Hanna Kazłowska, Stanisława Zimna, Irena Rotstad, Jerzy Załuski.

Członkowie prawni (zbiorowi)

Źródła

  • Informacje od Tomasza Świątkowskiego;

Linki zewnętrzne

Osobiste