Świątkowski Henryk

Z Nowy Łowiczanin

(Różnice między wersjami)
(Lata młodości)
(Dalsza edukacja)
Linia 18: Linia 18:
Pierwsze próby literackie poczynił za namową [[Jadwiga Chełmińska|Jadwigi Chełmińskiej]], jego wiersze o tematyce wiejskiej ukazały się w prasie. Wraz z zakończeniem działalności [[Ognisko Kultury, Sztuki i Przemysłu Ludowego w Złakowie Kościelnym|Ogniska]] w 1932 roku [[Jadwiga Chełmińska]] wyjechała do Warszawy, a Henryk Świątkowski do Łodzi, gdzie rozpoczął naukę w Wieczorowym Gimnazjum dla dorosłych Wierzbickiego.
Pierwsze próby literackie poczynił za namową [[Jadwiga Chełmińska|Jadwigi Chełmińskiej]], jego wiersze o tematyce wiejskiej ukazały się w prasie. Wraz z zakończeniem działalności [[Ognisko Kultury, Sztuki i Przemysłu Ludowego w Złakowie Kościelnym|Ogniska]] w 1932 roku [[Jadwiga Chełmińska]] wyjechała do Warszawy, a Henryk Świątkowski do Łodzi, gdzie rozpoczął naukę w Wieczorowym Gimnazjum dla dorosłych Wierzbickiego.
-
W latach 1933/1934 uczęszczał do Państwowej Szkoły Techniczno-Przemysłowej w Łodzi. W 1937 roku Wydawnictwo Ligi Popierania Turystyki wydało foldery poświęcone Łowiczowi ze zdjęciami Henryka Poddębskiego i tekstami [[Tadeusza Gumińskiego]]. W tym czasie Świątkowski nie zdał matury. Przeniósł się z powrotem do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82ak%C3%B3w_Ko%C5%9Bcielny Złakowa Kościelnego] i tam wydał książkę broszurę o prałacie Aleksandrze Wasilewskim, proboszczu Złakowa. W lutym 1938 roku przystąpił do matury z pozytywnym skutkiem.
+
W latach 1933/1934 uczęszczał do Państwowej Szkoły Techniczno-Przemysłowej w Łodzi. W 1937 roku Wydawnictwo Ligi Popierania Turystyki wydało foldery poświęcone Łowiczowi ze zdjęciami Henryka Poddębskiego i tekstami [http://pl.wikipedia.org/wiki/Tadeusz_Gumi%C5%84ski Tadeusza Gumińskiego]. W tym czasie Świątkowski nie zdał matury. Przeniósł się z powrotem do [http://pl.wikipedia.org/wiki/Z%C5%82ak%C3%B3w_Ko%C5%9Bcielny Złakowa Kościelnego] i tam wydał książkę broszurę o prałacie Aleksandrze Wasilewskim, proboszczu Złakowa. W lutym 1938 roku przystąpił do matury z pozytywnym skutkiem.
=== Okres wojny ===
=== Okres wojny ===

Wersja z 06:32, 6 kwi 2010

Henryk Świątkowski (ur. w 1909 r. ur. w Złakowie Kościelnym gm. Zduny; zm. w 1999 r.) - etnograf, muzealnik, działacz społeczny.

Henryk i Anna Świątkowscy

Spis treści

Życiorys

Lata młodości

Henryk Świątkowski urodził się w 1908 roku w Złakowie Kościelnym, gdzie, pośród typowego łowickiego folkloru, spędził również dzieciństwo.

Od najmłodszych lat interesował się fotografią. Samemu skonstruował camerę obscurę, czyli aparat do zdjęć otworkowych. Fotografował głównie ludzi, domy, pola i pejzaże Złakowa Kościelnego i okolic.

Szkołę Powszechną w Złakowie Kościelnym, mimo sprzeciwu miejscowego proboszcza. Szkołę skończył w 1924 roku i na tym skończyła się jego ówczesna edukacja.

W latach 1929 - 1930 był członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej w Złakowie Kościelnym.

Ożywienie gospodarcze z lat dwudziestych XX wieku dotknęło także Złaków Kościelny. Powstało tam jedyne w powiecie parafialne kółko rolnicze, spółdzielnia mleczarska oraz z inicjatywy Warszawskiego Towarzystwa Poparcia Kultury Ludowej założono pierwsze w Polce Ognisko Kultury, Sztuki i Przemysłu Ludowego. Otwarcia Ogniska dokonał 30 maja 1930 roku prezydent Ignacy Mościcki. Jednym z organizatorów owego ogniska była etnograf Jadwiga Chełmińska. Kierowała pracami tkaczek, hafciarek i wycinarek, zorganizowała niedzielny uniwersytet ludowy, a w pracach świetlicowych pomagał jej Henryk Świątkowski. Razem opisywali obrzędy ludowe, spisywali towarzyszące im przyśpiewki, które potem wydał muzykolog Jerzy Olszewski. W maju 1930 roku przyjechał do Złakowa fotografik Henryk Poddębski, który robił zdjęcia inscenizacji Wesela Łowickiego. Wystawiał je zespół muzyczny Ogniska Księżackiego z Henrykiem Świątkowskim w roli Pana Młodego.

Dalsza edukacja

Pierwsze próby literackie poczynił za namową Jadwigi Chełmińskiej, jego wiersze o tematyce wiejskiej ukazały się w prasie. Wraz z zakończeniem działalności Ogniska w 1932 roku Jadwiga Chełmińska wyjechała do Warszawy, a Henryk Świątkowski do Łodzi, gdzie rozpoczął naukę w Wieczorowym Gimnazjum dla dorosłych Wierzbickiego.

W latach 1933/1934 uczęszczał do Państwowej Szkoły Techniczno-Przemysłowej w Łodzi. W 1937 roku Wydawnictwo Ligi Popierania Turystyki wydało foldery poświęcone Łowiczowi ze zdjęciami Henryka Poddębskiego i tekstami Tadeusza Gumińskiego. W tym czasie Świątkowski nie zdał matury. Przeniósł się z powrotem do Złakowa Kościelnego i tam wydał książkę broszurę o prałacie Aleksandrze Wasilewskim, proboszczu Złakowa. W lutym 1938 roku przystąpił do matury z pozytywnym skutkiem.

Okres wojny

W tym samym roku pojął za żonę Jadwigę Chełmińską. Jednocześnie rozpoczął studia na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. Przerwał je z powodu rozpoczęcia wojny. Tuż przed wojną, w lipcu i sierpniu 1939 roku wraz z Wacławem Marianem Prytem statystował w filmie "Kosa i karabin", który kręcony był m.in w Łowiczu i Złakowie Kościelnym.

W czasie wojny mieszkał wraz z żoną na Żoliborzu w Warszawie. Henryk pracował w Fabryce żyrandoli Elektrycznych A. Marciniaka. Był członkiem straży pożarnej, co parokrotnie uratowało go przed łapankami. Uczęszczał na tajne seminarium etnograficzne prowadzone przez prof. Stanisława Poniatowskiego. Po powstaniu warszawskim przeniósł się wraz z żoną do Złakowa Kościelnego, gdzie prowadził tajne komplety dla młodzieży wiejskiej. Na potrzeby konspiracji posługiwał się pseudonimem Tadeusz Żubr.

Pierwsza działalność

Po wojnie Świątkowscy przenieśli się do Łodzi. Od kwietnia 1945 roku Jadwiga Chełmińska pracowała na Uniwersytecie Łódzkim jako starszy asystent w Katedrze Etnografii, współpracowała z Muzeum Etnograficznym w Łodzi, gdzie przez rok pracował również Henryk. W 1946 roku rozpoczął studia na Wydziale humanistycznym Uniwersytetu Łódzkiego. Początkowo studiował pedagogikę, później etnografię, jednocześnie kierując studencką stołówką. W 1950 roku obronił pracę magisterską "Wychowankowie szkół rolniczych powiatu łowickiego i ich wpływ na życie wsi", napisaną pod kierunkiem prof. Heleny Radlińskiej.

W 1949 roku wraz z żoną otrzymali pracę w Muzeum Kultur Ludowych w Warszawie. Piątego stycznia 1951 w wyniku podziału zdań na zebraniu pracowników Jadwiga Chełmińska złożyła rezygnację. Odrzucono jej wniosek, jednak zwolniony został Henryk Świątkowski.

Działalność w Łowiczu

W krótkim czasie dostał posadę inspektora-kontrolera w Centralnym Zarządzie Szkół Artystycznych Ministerstwa Kultury i Sztuki. 8 kwietnia 1952 roku zmarła Jadwiga Chełmińska, została pochowana na cmentarzu w Złakowie Kościelnym w grobie rodzinnym Świątkowskich. W maju tego samego roku Świątkowski otrzymał powołanie od dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie, prof. Stanisława Lorentza, na stanowisko kierownika Muzeum w Łowiczu. Wojewódzki konserwator zabytków przekazał na rzecz muzeum prawie całkowicie zniszczony gmach pomisjonarski, który w ciągu kilku lat został odbudowany. Nowe muzeum przejęło zbiory naukowe PTTK i dawnego Muzeum Miejskiego im. Władysława Tarczyńskiego. Pierwsza wystawa została otwarta w 1952 roku.

28 kwietnia 1953 roku Henryk Świątkowski wziął ślub z Anną Małychą. Świątkowscy zamieszkali w odbudowanym gmachu muzeum, który obecny kształt uzyskał w 1959 roku. W Muzeum w Łowiczu otwarto ekspozycję archeologiczna, historyczną i etnograficzną. Trzy lata później została otwarta wystawa sztuki baroku w odrestaurowanej kaplicy.

W 1959 z inicjatywy Stanisława Lorentza zostało założone Towarzystwo Przyjaciół Muzeum w Łowiczu. W 1960 został zatwierdzony statut Towarzystwa. Dzięki pomocy Towarzystwa w Muzeum w Łowiczu otworzono mini-skansen, przy którym własnoręcznie pracował Henryk Świątkowski. Jego największym marzeniem było stworzenie parku etnograficznego na kształt skansenów z Europy Zachodniej. W ten sposób w połowie lat siedemdziesiątych zaczął powstawać Łowicki Park Etnograficzny w Maurzycach.

W 1985 roku, po kilkudziesięciu latach pracy w Muzeum w Łowiczu, Świątkowscy przeszli na emeryturę. W krótkiej informacji o działalności w muzeum Anna Świątkowska napisała: Najważniejszym zadaniem realizowanym przez nas w ciągu trzydziestu kilku lat pracy w Muzeum w Łowiczu była ochrona dziedzictwa kulturowego regionu łowickiego.

Bibliografia Anny i Henryka Świątkowskich

  • Henryk Świątkowski. Pomoc sąsiedzka przy budowie. Prace etnograficzne, 1936
  • Henryk Świątkowski. Ks. Aleksander Wasilewski, życie i działalność 1836 – 1907, Złaków Kościelny 1938.
  • Henryk Świątkowski. Sztuka Ludowa regionu łowickiego. Katalog wystawy sztuki rękodzieła ludowego. Łódź – Młodzieżowy Dom Kultury, maj 1955.
  • Henryk Świątkowski. Pasiak łowicki na przestrzeni wieku, jego przemiany i promieniowanie, „Sztuka Ludowa województwa łódzkiego”, Warszawa 1958.
  • Henryk Świątkowski. Przewodnik po Muzeum w Łowiczu. Łowicz 1959.
  • Henryk Świątkowski. Łowickie wycinanki na przestrzeni wieku. Muzeum w Łowiczu 1960.
  • Anna Świątkowska. Wycinanki Strycharskich. „Trzy pokolenia Strycharskich” – Katalog wystawy wycinanek łowickich trzech pokoleń rodziny Strycharskich – wystawa jubileuszowa. Łowicz – Muzeum Narodowe 1960.
  • Henryk Świątkowski. Starodawny haft łowicki, „Polska Sztuka Ludowa”, nr 3, Warszawa 1960.
  • Henryk Świątkowski. Zbiory etnograficzne w Łowiczu, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, T. III, Łódź 1961.
  • Anna Świątkowska. Łowicka wycinanka, „Polska Sztuka Ludowa”, nr 2, Warszawa 1961.
  • Henryk Świątkowski. Dzieje regionu łowickiego, „Literatura Ludowa”, nr 1-2, Warszawa 1961.
  • Henryk Świątkowski. Dawne wesele łowickie, „Literatura Ludowa”, nr 1-2. Warszawa 1961
  • Henryk Świątkowski. Muzeum w Łowiczu. „Literatura Ludowa”, nr 1-2, Warszawa 1961.
  • Anna Świątkowska. Sztuka ludowa Ziemi Łowickiej, „Literatura Ludowa”, nr 1-2, Warszawa 1961.
  • Anna Świątkowska. Wycinanki Elżbiety Żaczek. Wystawa prac 60-lecia twórczości. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, 1962.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. 75-lecie twórczości Franciszki Burzynskiej z Błędowa. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1963.
  • Henryk Świątkowski. Wystawa malarstwa Zdzisława Pągowskiego. Muzeum Narodowe oddział w Łowiczu, Łowicz 1963.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. III Doroczna wystawa plastyków łowickich. Muzeum Narodowe oddział w Łowiczu, Łowicz 1963-1964.
  • Anna Świątkowska. Dwudziestolecie Polski Ludowej w rysunkach dzieci. Muzeum Narodowe oddział w Łowiczu, 1964.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. IV Doroczna wystawa łowickich plastyków. Muzeum Narodowe oddział w Łowiczu, Łowicz 1964.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Wystawa malarstwa Zofii Mitrężanki. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, 1965.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Wycinanki Katarzyny Guzek i Zofii Wiechno. Wystawa wycinanek. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1966.
  • Henryk Świątkowski. V Doroczna wystawa łowickich plastyków. Muzeum Narodowe oddział w Łowiczu, Łowicz 1966.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Bolimowska ceramika Konopczyńskich. Wystawa z racji 50-cio letniej twórczości artystycznej. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1967.
  • Henryk Świątkowski. Wystawa prac malarzy amatorów ziemi łowickiej. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1966.
  • Anna Świątkowska. Wnętrze chałupy księżackiej XIX i XX wieku, „Polska Sztuka Ludowa”, nr 1, Warszawa 1966.
  • Henryk Świątkowski. VI Doroczna wystawa łowickich plastyków. Muzeum Narodowe oddział w Łowiczu. Łowicz 1968.
  • Henryk Świątkowski. VII Doroczna wystawa łowickich plastyków. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1968.
  • Henryk Świątkowski. Ośrodek plenerowy budownictwa ludowego Muzeum w Łowiczu, Łowicz 1968.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Muzeum w Łowiczu. Przewodnik. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1968.
  • Henryk Świątkowski. Ośrodek plenerowy budownictwa ludowego Muzeum w Łowiczu, Łowicz 1970.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Twórczość Justyny Grzegory. Wystawa z racji 50-cioletniej twórczości artystycznej. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1971.
  • Henryk Świątkowski. Łowickie. Przewodnik po Ziemi Łowickiej. Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1971.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Muzeum w Łowiczu. Przewodnik. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1971.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Le musee de Łowicz. Guide. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1971.
  • Henryk Świątkowski. Wesele Boryny w Lipcach Reymontowskich. 40-lecie amatorskiego zespołu regionalnego w Lipcach Reymontowskich, Lipce Reymontowskie 1972.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Łowickie. Noty biograficzne twórców ludowych regionu łowickiego, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, T. XIV, Łódź 1972.
  • Henryk Świątkowski. Łowickie budownictwo ludowe. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1973.
  • Henryk Świątkowski. Zdobnictwo papierowe i jego twórcy w Łowickiem, „Roczniki Łowickie”, Łowicz 1973.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. 65-lecie twórczości Marianny Sut. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1973.
  • Anna Świątkowska. Łowickie zwyczaje i obrzędy doroczne, „Rocznik Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie”, nr 8, Poznań 1974.
  • Henryk Świątkowski. Druga wystawa prac malarzy amatorów. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1975.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. X Wystawa plastyków łowickich. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1976.
  • Henryk Świątkowski. Łowickie budownictwo ludowe w fotogramach. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1976.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Wystawa malarstwa Zofii Mitrężanki. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1976.
  • Henryk Świątkowski. Łowickie chałupy XIX i pierwszej połowy XX wieku, „Rocznik Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie”, nr 9, Poznań 1976.
  • Henryk Świątkowski. Malarstwo Tadeusza Kozłowskiego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1977.
  • Henryk Świątkowski. Samodziały łowickie. Wystawa z okazji 25-lecia działalności Muzeum w Łowiczu. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1977.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Malarstwo i Grafika Teodora Klownowskiego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1977.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. XI wystawa łowickich plastyków. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1978.
  • Henryk Świątkowski. Dwudziestopięciolecie działalności Muzeum w Łowiczu. Kronika. Jubileusz pięćdziesięciolecia pracy naukowej prof. dr Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, T. XX, Łódź 1978.
  • Anna Świątkowska. Łowickie zwyczaje i obrzędy rodzinne w procesie zmian. „Łódzkie Studia Etnograficzne” tom XX. Łódź 1978
  • Henryk Świątkowski. Wystawa malarstwa Jana Sławińskiego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1978.
  • Henryk Świątkowski. III Wystawa prac plastyków-amatorów Ziemi Łowickiej. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1979.
  • Henryk Świątkowski. Malarstwo Anny Wirhanowicz. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1979.
  • Henryk Świątkowski. Rysunki architektury Tomasza Kornackiego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1980.
  • Henryk Świątkowski. Pięćdziesięciolecie twórczości Henryka Burzyńskiego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1980.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Dwadzieścia lat działalności Towarzystwa Przyjaciół Muzeum w Łowiczu, Łowicz 1980.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Zofia Mitrężanka, Ziemia Łowicka w malarstwie. Związek Polskich artystów plastyków okręg warszawski, Warszawa 1980.
  • Henryk Świątkowski. Gobeliny i biżuteria w Cepelii. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1981.
  • Anna Świątkowska. Hafty w stroju łowickim, „Polska Sztuka Ludowa”, nr 1, Warszawa 1981.
  • Anna Świątkowska. Staniki w łowickim stroju, „Polska Sztuka Ludowa”, nr 4, Warszawa 1981.
  • Henryk Świątkowski. Adaptacje łowickiego haftu ludowego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1982.
  • Henryk Świątkowski. Czwarta wystawa prac malarzy amatorów Ziemi Łowickiej. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1983.
  • Henryk Świątkowski. Współczesna sztuka ludowa, woj. skierniewickiego. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1983.
  • Henryk Świątkowski. Pięćdziesięciolecie twórczości Józefa Grzegorego, rzeźba. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1984.
  • Henryk Świątkowski. Łowickie budynki inwentarskie i gospodarcze w XIX i w pierwszej połowie XX wieku. „Rocznik Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie”, T. 14, Poznań 1984.
  • Anna Świątkowska. Łowickie tkactwo odzieżowe, „Polska Sztuka Ludowa”, nr 1, Warszawa 1984.
  • Henryk Świątkowski. Malarstwo Stanisława Rodstada. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Łowicz 1985.
  • Henryk Świątkowski. Ludowe tkactwo w Łowickiem, Prace i materiały Muzeum Archeologiczno-Etnograficznego w Łodzi, nr 27, Łódź 1987.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Łowickie wycinanki. Muzeum Narodowe Oddział w Łowiczu, Warszawa 1989.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Muzeum w Łowiczu. Przewodnik. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1989.
  • Anna Świątkowska. Łowicka sztuka ludowa. MOBN Stacja Naukowa w Łowiczu, Łowicz 1989.
  • Anna i Henryk Świątkowscy. Łowicka sztuka ludowa. Wojewódzki Dom Kultury w Skierniewicach, Centrum Animacji Kultury, Warszawa 1996.

Źródła

Linki zewnętrzne

Osobiste