Balcer Franciszek

Z Nowy Łowiczanin

Wersja WikiSystemOperator (dyskusja | wkład) z dnia 12:23, 17 lip 2012
(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Franciszek Balcer z synami Marianem i Kazimierzem. (fot. z: Balcer Flawiusz, Tkalnia Balcerów, [w:] Masovia Mater, nr 1/1998. s.5)

Franciszek Balcer – (ur. 9 października 1873 w Łowiczu – zm. 4 grudnia 1957 w Łowiczu) przemysłowiec, społecznik, burmistrz Łowicza.

Spis treści

Pochodzenie

Urodził się w Łowiczu, jako syn Józefa i Wilhelminy z Kruczyńskich. Brat Emila Balcera – łowickiego kupca i działacza społecznego.

Absolwent Łowickiej Szkoły Realnej.

Praca

Budynek w podwórzu posesji przy Nowym Rynku 5. Dawna fabryka Franciszka Balcera. (fot. K. Piotrkiewicz.)

Pierwszy biznes jaki prowadził to – wspólny z ojcem i bratem – zakład produkcji warsztatów ręcznych tkackich i ich elementów. Po podziale majątku, jaki dokonał pomiędzy siebie i brata w 1907 r., jemu w udziale przypadł ten zakład. Będąc członkiem Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego w Warszawie dostrzegł problem braku przędzy lnianej, który hamował rozwój tkactwa. W związku z tym postanowił wybudować i uruchomić przędzalnię lnu w Łowiczu.

Fabryka

Reklama fabryki Franciszka Balcera w Łowiczaninie z 1911 r.

W 1907 r. kupił od Pejsacha Grunlada nieruchomość znajdującą się przy Nowym Rynku nr 272 (obecnie nr 5). W latach 1909 - 1910 wzniósł na niej budynek murowany, dwupoziomowy, przeznaczony na przędzalnię lnu, o pow. 385 mkw. W 1911 r.. po wybudowaniu kolejnych budynków i zaopatrzeniu w odpowiednie narzędzia, uruchomił zakład produkcyjny pod nazwą: Fr. Balcer. Przędzalnia Lnu i Wyrób Przyrządów Tkackich.

W 1914 r. przędzalnia zatrudniała 59 pracowników. Podczas I wojny światowej była nieczynna z powodu braku surowca.

Przędzalnię, po wojnie, uruchomiono w 1919 r. W 1921 roku Franciszek Balcer nabył maszynę gazową o mocy 60 KM z prądnicą prądu stałego o mocy 53 kW, wytwornicą i oczyszczaczem gazu. W latach 1925 - 1929, w okresie największego zapotrzebowania, w miesiącach zimowych Balcer dostarczał dla miasta prąd z prywatnej elektrowni. Z czasem zakupiono również odpowiednie maszyny do produkcji płótna lnianego. W budynku wprowadzono centralne ogrzewanie i urządzenia odpylające.

Od 1924 r. Franciszek Balcer prowadził zakład przemysłowy razem z synem Kazimierzem. Natomiast 6 czerwca 1931 r. zawarto spółkę rodzinną, do której weszli: Franciszek, Kazimierz, Marian i Irena Balcer. Spółka pod nazwą Lniana Manufaktura Fr. Balcer i Synowie w Łowiczu działała do 1957 r. W okresie największej koniunktury, w 1932 r. zatrudniała 96 osób.

We wrześniu 1939 r. niemiecki pocisk uszkodził część dachu i stropu budynku mieszkalnego i magazynu. Podczas II wojny światowej fabryka była nieczynna. W 1940 r. Niemcy wywieźli z fabryki przędzę i surowiec, a w 1943 r. maszyny i urządzenia przędzalnicze, które zostały wywiezione do Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich w Żyrardowie. Budynki fabryczne, niemieckie władze powiatowe przekazały na biura i magazyny powiatowych hurtowni: Handelszentrale Dietrich i Georg Froede.

Po śmierci Mariana w 1956 r. i Franciszka Balcera w 1957 r. spółka rodzinna została rozwiązana.

Społecznik

Franciszek Balcer jeszcze w okresie niewoli był czynnym członkiem organizacji społecznych. W 1914 r. otrzymał dyplom za 15-letnią służbę w Towarzystwie Straży Ochotniczej Ogniowej w Łowiczu. Stworzył bardzo cenne opracowanie o stanie przędzalnictwa i tkactwa w Łowickiem, opublikowane w Kalendarzu Ziemi Łowickiej na 1910 r.. Po wyjeździe władz rosyjskich z Łowicza w 1914 r., należał do Komitetu Obywatelskiego sprawującego władzę w mieście.

W 1916 r. przyczynił się do legalizacji przez okupacyjne władze niemieckie Towarzystwa Gimnastycznego „Piechur”, które kryło działalność Polskiej Organizacji Wojskowej.

Pod koniec marca 1917 r., już po wyborach pierwszej Rady Miejskiej miasta Łowicza, postanowieniem władzy powiatowej mianowano Franciszka Balcera drugim burmistrzem. Pierwszym był kpt Lerner. Balcer swój urząd pełnił do 1918 r.

W latach 1923 – 1928 był ławnikiem w Magistracie.

Udzielał się w Kole Byłych Wychowanków i Wychowanek Średnich Szkół Łowickich. Był również członkiem Zarządu.

Podczas II wojny światowej był więziony przez 6 tygodni jako zakładnik.

Zmarł 4 grudnia 1957 roku w Łowiczu. Pochowany został na cmentarzu Emaus.

Życie prywatne

Ożenił się z Marią Kolaszyńską (zm. 1940 r.). Mieli troje dzieci. Dwóch synów: Mariana – inżyniera chemika (zm. 1956 r.) i Kazimierza (zm. 1931) oraz córkę Irenę (po mężu Tusiewicz) – absolwentkę Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie.

Varia

  • Franciszek Balcer był również jednym z założycieli i akcjonariuszem Spółki Akcyjnej Len w Toruniu.

Zobacz też

Bibliografia

  • Balcer Flawiusz, Tkalnia Balcerów, [w:] Masovia Mater, nr 1/1998, s.1, 5.
  • Gumiński Tadeusz, Łowiczanie z okresu II Rzeczypospolitej. Słownik biograficzny (Ambroziak Stanisław – Dietrichowa Helena), Łowicz 1987, s. 3 – 4.
  • Tenże, Łowicz w latach 1865 – 1914, [w:] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986, s. 261.
  • Tenże, Łowicz w okresie II Rzeczypospolitej, [w] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986, s. 347.
  • Tusiewicz Adam, Przemysł na Ziemi Łowickiej dawniej i dziś (1136 - 1969). Zbiór rękopisów Archiwum Państwowego m. Warszawy Oddział w Łowiczu, sygn 69.
Osobiste