Chełmińska Jadwiga

Z Nowy Łowiczanin

Jadwiga Chełmińska

Jadwiga Chełmińska - Świątkowska (ur. 9 marca 1900 w Chełmnie Lubelskim - zm. 8 kwietnia 1952) - Etnograf, badacz kultury ludowej Łowickiego, starszy asystent w Zakładzie Etnografii Uniwersytetu Łódzkiego, kustosz Muzeum Kultur Ludowych w Warszawie.

Spis treści

Życiorys

Wykształcenie

Urodziła się w rodzinie Jana Chełmińskiego i Marii z Wojtasiewiczów. Ukończyła w 1923 roku gimnazjum humanistyczne Heleny Czarnieckiej w Lublinie. Studiowała etnologię i etnografię na Wolnej Wszechnicy Polskiej (1924-1929), uzyskała absolutorium, ale przerwała studia. W 1929 roku, z ramienia Instytutu Nauk Antropologicznych Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, prowadziła samodzielne badania na Polesiu. Na ich podstawie napisała pracę dyplomową Zwyczaje doroczne i rodzinne wsi Czorcze, którą obroniła w 1937 roku. Poneważ WWP nie miała uprawnień do nadawania stopnia magistra, w 1938 roku podjęła dalsze studia na Uniwersytecie Warszawskim. Dyplom magistra etnografii uzyskała dopiero w 1946 roku, na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Łódzkiego.

Działalność w Złakowie

W 1928 roku była jednym z organizatorów Ogniska Kultury, Sztuki i Przemysłu Ludowego w Złakowie Kościelnym, nazywanego w skrócie Ogniskiem Księżackim, które było stowarzyszeniem twórców ludowych. Obok nej organizatorami Ogniska byli: Adam Petryna (rzeźbiarz), oraz Józef Garczarczyk (ogrodnik, pszczelarz, który później, w 1945 roku, założył Spółdzielnię Ogrodniczo-Pszczelarską „Pszczółka" z Łowiczu). Jadwiga Chełmińska zorganizowała w Złakowie Kościelnym wystawę eksponatów sztuki ludowej, kierowała pracą chałupniczą tkaczek, hafciarek i wycinankarek. Prowadziła również zajęcia świetlicowe dla młodzieży, razem z Henrykiem Świątkowskim spisywała obrzędy ludowe i zbierała przyśpiewki, które potem wydał jej kuzyn, muzykolog, Jerzy Olszewski.

Praca

Wcześniej bo w 1932 roku Jadwiga Chełmińska wyjechała ze Złakowa Kościelnego. W latach 1933-39 pracowała w Radzie Naukowej Akademii Wychowania Fizycznego, jako asystentka prof. E.Piaseckiego, opracowywała materiały i prowadziła badania do przygotowywanej monografii o grach i zabawach ludowych w Polsce. W 1938 roku wyszła za mąż za Henryka Świątkowskiego. Podczas okupacji prowadziła tajne nauczanie w Warszawie, a po klęsce Powstania, również w Łowickiem. W latach 1945-1949 pracowała na Uniwersytecie Łódzkim, jako asystentka w Zakładzie Etnografii, jednocześnie współpracując z Muzeum Etnograficznym w Łodzi. Kontynuowała również badania nad kulturą ludową mieszkańców Księstwa Łowickiego, których zwieńczeniem były prace: Wycinanka łowicka oraz Strój łowicki. W1950 roku przeniosła się do Warszawy, gdzie w Muzeum Kultur Ludowych objęła stanowisko kustosza w dziale etnografii polskiej.


Zmarła 08.04.1952 roku, została pochowana na cmentarzu w Złakowie Kościelnym, w grobie rodzinnym Świątkowskich.

Osobiste