Mastalska Genowefa

Z Nowy Łowiczanin

Genowefa Mastalska w okresie pracy w SP 1

Genowefa Mastalska ps. „Teresa”- (ur. 1 stycznia 1910 r. Łowicz – zm. 10 lipca 1990 r. Łowicz) harcerka, nauczycielka, Honorowy Obywatel Łowicza.

Spis treści

Młodość

W okresie I wojny światowej przebywała z rodzicami w Rosji dokąd został oddelegowany do pracy jej ojciec. Po wybuchu rewolucji październikowej rodzina Mastalskich wróciła do kraju.

Genowefa Mastalska w ostatnich latach swojego życia.

Wykształcenie

  • Szkoła Powszechna nr 1 w Łowiczu.
  • Gimnazjum Żeńskie im. Juliana Ursyna Niemcewicza w Łowiczu.
  • Państwowe Seminarium Nauczycielskie im. Królowej Jadwigi w Inowrocławiu. W 1932 r. otrzymała uprawnienia do nauczania w publicznej i prywatnej Szkole Powszechnej.

Nauczycielka

Pierwszą pracę wykonywała w prywatnej szkole sióstr bernardynek w Łowiczu. Po dwóch latach rozpoczęła pracę w Szkole Powszechnej nr 3 w Łowiczu, a także w Sypniu, Wejscach, Jamnie i Nieborowie.

Podczas II wojny światowej uczyła na tajnych kompletach. Po wojnie uczyła w Szkole Podstawowej nr 1 w Łowiczu. Krótko, bo od stycznia do maja 1954 r. była kierownikiem tej szkoły. Była także wychowawcą w internacie Liceum Pielęgniarskiego i Liceum Ogólnokształcącego w Łowiczu. Od października 1956 r. przez kilka lat prowadziła Referat Przedszkoli w Wydziale Oświaty Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Łowiczu. W lutym 1965 r. wróciła do Szkoły Podstawowej nr 1. Po niedługim czasie przeszła na emeryturę.

Działalność w harcerstwie

Już jako gimnazjalistka należała do I drużyny harcerek. Będąc nauczycielką, codziennie po szkole udawała się do pracy w Izbie Harcerskiej. W 1935 roku została komendantką Hufca Łowickiego Harcerek. W 1938 r. ukończyła kurs instruktorski i uzyskała stopień podharcmistrza.

II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej zorganizowała w Łowiczu hufiec żeński złożony z 6 drużyn: dwóch gimnazjalnych i czterech ze szkół podstawowych. Razem z harcerkami organizowała pomoc na dworcu kolejowym w Zielkowicach (Obecnie Łowicz Przedmieście). Dostarczała żołnierzom żywność, opatrywała rannych, organizowała ucieczki. Pracowała również w szpitalu jako instrumentariuszka i pielęgniarka.

W październiku 1939 r. została zaprzysiężona przez przedstawiciela Głównej Kwatery Harcerek hm. Wandę Kraszewską - Ancerowicz ps. „Lena” do konspiracyjnej pracy w Wojskowej Służbie Kobiet. WSK została powołana w lutym 1942 r. rozkazem dowódcy AK i działała w jej strukturach do 1944 r. Mastalska przyjęła pseudonim „Teresa”. Jej zastępczynią została Maria Kutkowska. Do głównych zadań WSK należało szkolenie członkiń organizacji w zakresie sanitarnym: niesienie pomocy chorym i rannym, gromadzenie leków, robienie opatrunków zarówno członkom tajnych organizacji wojskowych, jak i osobom cywilnym, udzielanie pomocy rodzinom osób zdekonspirowanych, przygotowanie punktów kontaktowych, a także pełnienie funkcji łączniczek do przewożenia prasy i pieniędzy między Łowiczem a Warszawą.

11 listopada 1944 r. za działalność konspiracyjną została awansowana do stopnia podporucznika.

W kręgu zainteresowania UB

Po 1945 r. nadal pełniła funkcję społeczną Komendanta Hufca Żeńskiego w Łowiczu. Organizowała wiele obozów i złazów harcerskich. Od 1946 r. UB zaczęło ją inwigilować. Zastosowano wobec niej prowokację. Została aresztowana pod zarzutem przewożenia zatrutej mąki, którą rzekomo miała zaszkodzić młodzieży. Stanęła przed sądem, ale została uniewinniona. W jej obronie stanął mecenas Nowak.

Inskrypcja na grobie Genowefy Mastalskiej na cmentarzu katedralnym w Łowiczu (fot. K. Piotrkiewicz)

Honorowy Obywatel Łowicza

Uchwałą Rady Miejskiej w Łowiczu z dnia 26 października 2006 r. przyznano pośmiertnie Genowefie Mastalskiej – w dniu 14 lutego 2007 tytuł Honorowego Obywatela Łowicza.

Varia

Źródła

  • Maciejak Jerzy, W czasie II wojny światowej i okupacji hitlerowskiej [w:] Łowicz. Dzieje miasta, pod red. R. Kołodziejczyka, Warszawa 1986, s. 448 – 451.
  • Matwiejczyk Maria, Druhna Genowefa Mastalska, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 6/1990, s. 4.
  • Napiórkowska Agnieszka, Czarno-biały świat „Teresy”, [w:] Gość Łowicki, nr 11/2010, s. 8.
  • Tomczak Edward, Początki Szarych Szeregów w Łowiczu, [w:] Łowiczanin. Kwartalnik historyczny, nr 2/2004, s. 4.

Linki zewnętrzne

Osobiste