Ochotnicza Straż Pożarna w Łowiczu

Z Nowy Łowiczanin

Ochotnicza Straż Pożarna w Łowiczu – pierwotnie Ochotnicza Straż Ogniowa, powstała jako jedna z pierwszych polskich organizacji, które mogły istnieć legalnie w zaborze rosyjskim. Zorganizowana z inicjatywy Pawła Trawińskiego w 1879 r. Od 1992 roku również Państwowa Straż Pożarna w Łowiczu.

Spis treści

Historia

Od powstania do I wojny światowej

Siedziba OSP na ul. św. Floriana
Wieża obserwacyjna przy OSP

5 marca 1879 roku ówczesne władze rosyjskie zatwierdziły ustawę Towarzystwa Straży Ogniowej Ochotniczej, a 15 maja w magistracie wybrano władze. Pierwszym naczelnikiem został Hipolit Wyszyński, jego pomocnikiem mianowano Bronisława Przyrembla, prezesem Rady Nadzorczej został Bazyli Popow, sekretarzem Romuald Oczykowski, a lekarzem Zygmunt Kaczkowski.

  • 4 lipca 1879 – odbyła się uroczysta inauguracja OSO.
  • 1880 – w różnych punktach miasta zbudowano 12 drewnianych słupów z dzwonami alarmowymi.
  • 1881 – straż wzbogaciła się o wóz rekwizytowy pomysłu i wykonania Władysława Tarczyńskiego.
  • 1890 – pobudowano na Glinkach wieże do ćwiczeń, tzw. wspinalnię.
  • 1898 – Henryk Reinecke zorganizował przy straży orkiestrę.
  • 1900 – z okazji 21 rocznicy straży ufundowano i poświęcono sztandar.
  • 7 marca 1902 – gaszono pożar fabryki chemicznej oraz drewnianej bożnicy.
  • 1904 – uroczyście obchodzono 25 – lecie założenia straży.
  • 1914 – na zjeździe straży ogniowych w Łodzi został zawiązany komitet, który miał organizować dzielnicowe kursy pożarnicze. Członkiem komitetu był m.in. Emil Balcer.
  • Od 1979 do 1914 r. straż brała udział w 283 pożarach.

Okres I wojny światowej

  • 1914 - Wojskowe władze niemieckie aresztowały naczelnika A. Trawińskiego. Leon Gołębiowski powołał Komitet Obywatelski, którego zadaniem było organizowanie normalnego życia w mieście, niesienie pomocy głodującym i dbanie o bezpieczeństwo mieszkańców. Objął on również kierownictwo nad strażą i utworzył z tych strażaków, którzy pozostali w mieście sekcje porządkowo-sanitarną przy KO.
  • 1916 – powstał Związek Floriański – pierwsza w dziejach straży ogniowej organizacja polska skupiająca wszystkie straże w zaborze rosyjskim.

1918 - 1939

Zaraz po wojnie wznowiono działalność orkiestry, początkowo pod kierownictwem Feliksa Stefko, a od 1927 r. – Stefana Węcławskiego.

  • 1921 – straż łowicka przystąpiła do Głównego Zawiązku Straży Pożarnych
  • 18 września 1921 – otworzono nową wspinalnię na Bratkowicach.
  • 1923 – towarzystwo otrzymało z powrotem remizę w gmachu magistratu, wybudowaną tam jeszcze przed I wojną światową.
  • 28 października 1923 – na walnym Zgromadzeniu członków straży zapadła uchwała o powołaniu rezerwy.
  • 1927 – brała udział w ratowaniu młyna
  • 1929 – z okazji 50 - lecia straży z inicjatywy burmistrza Leona Gołębiowskiego powołano Komitet Organizacyjny, który ufundował sikawkę samochodowa z rezerwuarem na wodę, samochód cysternę, wydał jednodniówkę, oraz zorganizował przyjęcie dla straży.
  • 1932 – 1933 – straż miała poważne trudności finansowe.
  • 28 stycznia 1934 – na Walnym Zgromadzeniu powołano nowy zarząd, który z czasem wyprowadził straż z kryzysu.
  • 23 sierpnia 1936 – wbudowano kamień węgielny i wmurowano akt erekcyjny pod mającą powstać remizę przy ul. Podrzecznej.
  • 1937 – oddano do użytku nową remizę.
  • 1934 – 1937 straż łowicka liczyła 102 członków czynnych i ok. 100 popierających.
  • 1938 – straż brała udział w ratowaniu zabudowań w Nieborowie.

Od II wojny światowej do 1979

Podczas wojny w gmachu straży na I piętrze urządzono hotel dla żołnierzy niemieckich. Żandarmeria zarekwirowała sprzęt i instrumenty muzyczne. Wielu członków straży wywieziono do obozów koncentracyjnych, m.in.: Sz. Kapuściński, J. Pazgier, M. Masztanowicz, Z. Grabowski, M. Jędrachowicz, F. Kowalski.

  • 1944 – żołnierze niemieccy przebywający w hotelu zaprószyli ogień, który doprowadził do spalenia I piętra i wielu cennych pamiątek strażackich.
  • 20 marca 1945 – odbyło się pierwsze po wojnie Walne Zgromadzenie, na którym dokonano wyboru zarządu. Najważniejszą uchwałą, jaką podjęto na zebraniu było odbudowanie pierwszego pietra, na które w najbliższym czasie uzyskano dotację w wysokości 80 tys. złotych.
  • 1946 – przeprowadzono reorganizacje straży czynnej. Utworzono 2 plutony i podzielono je na sekcje
  • 1961 – nastąpiło uroczyste odsłonięcie nowej wspinalni na łąkach nad Bzurą.
  • 1974 – zaczęto budowę magazynu na paliwa i smary.
  • 1975 w związku z nowym podziałem administracyjnym kraju utworzono w Łowiczu Rejonową Komendę Straży Pożarnych.
  • 1979 – uroczyście obchodzono jubileusz stulecia łowickiej straży.

1979 - obecnie

  • 1983 – w remizie OSP otrzymała siedzibę Zawodowa Straż Pożarna, która przejęła większość sprzętu i pojazdy bojowe. Nie wpłynęło to na osłabienie działalności Straży Ochotniczej.
  • Lata 80-te XX wieku – to początki tworzenia w OSP Ratownictwa Wodnego.
  • 1992 – straż zawodowa przenosi się do nowej siedziby przy ul. Seminaryjnej, a OSP tym samym odzyskuje remizę.
  • 1999 – papież Jan Paweł II poświęcił nowy sztandar.
  • 2007 – utworzona została Miejsko-Strażacka Orkiestra Dęta.
  • 2009 – 21 czerwca uroczyście obchodzono jubileusz 130 – lecia straży

Działalność społeczno – kulturalna

Do podstawowych obowiązków straży należało gaszenie pożarów, niesienie pomocy w przypadku klęsk żywiołowych oraz szeroko rozumiane prowadzenie profilaktyki przeciwpożarowej. Poza tym dzięki działalności straży ożywiło się życie kulturalne Łowicza. Mieszkańcy miasta często byli świadkami popisów strażackich, przeglądów taboru i uroczystych defilad oddziałów strażackich. Najważniejszym osiągnięciem straży było zorganizowanie w Łowiczu w 1879 r. pierwszej stałej sceny teatralnej. Teatr początkowo mieścił się w wydzierżawionej szopie przy Końskim Targu. Od 1899 r. miało ono swoją siedzibę w budynku przy ul. Podrzecznej 24, zbudowanym specjalnie na ten cel. Teatr miał zapewnić towarzystwu stały dochód. Przedstawienia urządzano własnymi środkami. Aktorami była przede wszystkim młodzież. Stroje szyli aktorzy lub ich rodzice. Dekorację urządzali strażacy. Kurtynę z widokiem Łowicza namalował i ofiarował straży Jan Konopacki. Przedstawienia cieszyły się dużym powodzeniem u publiczności. Szczególnie uroczyście obchodzono rocznice założenia straży. Często na zakończenie tych uroczystości oglądano przedstawienie w teatrze straży. Orkiestra strażacka brała udział we wszystkich paradach, ćwiczeniach, pogrzebach i innych imprezach organizowanych na rzecz straży. Z udziałem straży urządzano zabawy publiczne w Ogrodzie Saskim i w Arkadii oraz bale w salach teatru Eos. W 1934 r. zaczął funkcjonować klub sportowy Strażak, a następnie urządzono świetlicę i założono koło dramatyczne. Po II wojnie światowej wszystkie imprezy strażackie odbywały się na Starym Rynku. Strażacy brali udział w pochodach pierwszomajowych, „Dniach Strażaka”, obchodach rocznicowych i procesjach z okazji Bożego Ciała. W maju, jeśli trasa Wyścigu Pokoju biegła przez Łowicz, straż miała obowiązek pomagać w utrzymaniu porządku na ulicach miasta. W ówczesnym systemie zacieśniła się współpraca Powiatowej Komendy i OSP z ORMO. W 1953 r. przy OSP w Łowiczu powstało koło ZMP a kilka lat później LOK. Ważną formą działalności w tym okresie były pogadanki z zakresu pożarnictwa wygłaszane przez przedstawicieli OSP w okolicznych wsiach, oraz szkolenia dla strażaków wiejskich. Pod koniec 1969 r, urządzono przy OSP koło strzeleckie, a w 1970 r. koło płetwonurków.

Struktura organizacyjna

W pierwszych latach działalności straży na czele towarzystwa stała Rada Nadzorcza, złożona z prezesa i 5 członków, wybieranych na okres kilu lat. Rada uchwalała budżet, dbała o fundusze dla organizacji, dokooptywała członków i czuwała nad całokształtem działalności towarzystwa. Strażą czynną kierował naczelnik z zastępcą. Drużyna dzieliła się na 5 oddziałów ( każdy oddział dla odróżnienia posiadał inną barwę na kołnierzykach i naramiennikach). Pierwszymi oddziałowymi byli:

  • Stanisław Służewski
  • Stanisław Modrzewski
  • Karol Pawlikowski
  • Edward Pyczkowski
  • Konstanty Brodecki

Obecnie w skład Komendy Powiatowej PSP w Łowiczu wchodzą następujące komórki organizacyjne:

  • wydział operacyjno - szkoleniowy,
  • samodzielne stanowisko pracy ds. kontrolno - rozpoznawczych,
  • samodzielne stanowisko pracy ds. organizacyjno - kadrowych,
  • sekcja finansów,
  • sekcja kwatermistrzowsko – techniczna
  • jednostka ratowniczo - gaśnicza

Drużyna

W pierwszych latach działalności straży było 121 członków czynnych. Poza tym istnieli również tzw. członkowie wspierający, których na początku było 54, a w 1896 już 120. Byli też członkowie honorowi, którymi mogły zostać tylko osoby najbardziej zasłużone dla straży. W 1909 r. było ich 9 : ks. T. Mościcki, A. Dowiat, dr B. Behrens, A. Grzybowski, K. Konopacki, S. Markowski, R. Oczykowski, R. Szabłowski i W. Tarczyński. W latach 1929 – 1931: Paweł Podoszyc, dr Bronisław Behrens, Emil Balcer, Leon Gołębiowski, Aleksander Niebudek i Jakub Wasilewski.

Władze

Naczelnicy:

  • 1879 – 1899 – Hipolit Wyszyński, Ferdynand Eichhorn, Stanisław Pryfer.
  • 1899 – 1900 – R. Szabłowski,
  • 1900 – 1904 – B. Behrens,
  • 1904 – 1906 – H. Reinecke,
  • 1906 – 1908 – R. Szabłowski,
  • 1908 – 1911 – B. Łażewski,
  • 1911 – 1914 – A. Trawiński,
  • 1914 – 1920 – Wincenty Janczar,
  • 1920 – 1923 – Stanisław Klejna,
  • 1923 – 1926 – J. Gieraszewicz,
  • 1928 – 1932 – A. Niebudek,
  • 1933 – 1935 – H. Modrzewski,
  • 1935 – 1937 – J. Freder,
  • 1938 – 1939 – S. Koszera,
  • 1945 – 1946 – F. Jezierski,
  • 1946 – 1949 – F. Stefko,
  • 1949 – 1960 – A. Stefaniak,
  • 1960 – 1966 – S. Tomczyk,
  • 1966 – 1969 – T. Kapusta,
  • 1969 – 1973 – J. Kapuściński.
  • 2006 – nadal – Paweł Chodorski

Prezesi:

  • 1879 – 1899 – Bazyli Popow, Gotfryd Reinecke, Ferdynand Eichhorn, Edward Pyczkowski,
  • 1899 – 1902 – płk A. Dowiat,
  • 1902 – 1905 – W. Tarczyński,
  • 1905 – 1909 – brak danych
  • 1909 – 1914 – dr S. Stanisławski,
  • 1914 – 1923 – Leon Gołębiowski,
  • 1923 – 1928 – Emil Balcer,
  • 1928 – 1930 – M. Ślaski,
  • 1930 – 1932 – Leon Gołębiowski,
  • 1932 – 1933 – S. Kolaszyński,
  • 1933 – 1934 – Edward Biegański,
  • 1934 – 1936 – Edward Bukowski,
  • 1937 – 1938 – Emil Balcer,
  • 1938 – 1939 – W. Jarzyński,
  • 1945 - 1947 – W. Jarzyński,
  • 1947 – 1948 – T. Sikorski,
  • 1948 – 1950 – M. Warda,
  • 1950 – 1961 – A. Stefaniak,
  • 1961 – 1966 – Sz. Kapuściński,
  • 1966 – 1978 – S. Tomczyk.
  • 1990 – 2006 – Jerzy Brener
  • 2006 – nadal – Krzysztof Górski (zastępca Marek Przyrzycki)

Sekretarz:

  • 1879 – 1899 – Romuald Oczykowski.
  • 1945 - ? - H. Godziszewski.
  • 2006 – nadal - Barbara Błaszczyk

Lekarz:

  • 1879 – 1894 - Zygmunt Kaczkowski,
  • 1894 – 1914 – dr Szymon Karlsbach.

Kapelan:

  • 1879 – 1882 – ks. Józef Ojrzanowski,
  • 1882 – 1910 – ks. Teodor Mościcki.
  • 1910 – 1914 – ks. Maksymilian Cichocki

Gospodarz

Przed II wojna światową: A. Niebudek, W. Jarzyński, T. Jankowski, F. Stefko, A. Janeczek, J. Kozarski, S. Fafiński, W. Jarzyński.

Po wojnie

  • 1945 – 1946 – W. Falkowski
  • 1946 – 1947 – F. Jezierski
  • 1947 – 1949 – A. Kwiecień
  • 1949 – 1953 – Jerzy Modrzewski
  • 1954 – 1960 – W. Jaroszek
  • 1960 – 1964 – W. Ciesielski
  • 1964 – 1966 – J. Walczak
  • 1966 – 1969 – W. Bakalarz
  • 1969 – 1975 – J. Walczak
  • 1975 – 1978 – W. Bakalarz.
  • 2006 – nadal - Andrzej Miziołek

Siedziba

Siedzibą straży były początkowo stajnie przy ul. Koński Targ, a od 1900 r. drewniana szopa przy ul. Podrzecznej. W 1904 r. dobudowano tam pomieszczenie na salę i kancelarię. W 1936 r. rozpoczęto prace nad budową nowego gmachu straży. 23 sierpnia tego roku wbudowano kamień węgielny i wmurowano akt erekcyjny pod mającą powstać remizę przy ul. Podrzecznej, a już w 1937 oddano ją do użytku.

Wg danych z 2008 r. w skład korpusu Ochotniczej Straży Pożarnej wchodziło 137 druhów, w tym 120 członków czynnych i 17 honorowych. Jednostka jest ważnym ogniwem w systemie ratowniczo-gaśniczym. Dysponuje samochodami bojowymi: Star, Mann, Jelcz, Volkswagen T4, samochodem lekkim ratownictwa technicznego i podnośnikiem na podwoziu Stara 28A. Historyczne weksylium, liczne pamiątki i dokumenty ilustrujące dzieje łowickiej straży ogniowej znajdują się obecnie w zbiorach Muzeum w Łowiczu.

Dane adresowe

Komenda Powiatowa

Państwowej Straży Pożarnej

w Łowiczu

ul. Seminaryjna 4

99 - 400 Łowicz

tel. (046) 8302550, fax. (046) 8302569

e-mail: kppsp06@straz.lodz.pl

Źródła

  • Błaszczyk Eliza, OSP w Łowiczu - Górski nowym prezesem, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 10/2006, s. 12.
  • Iwanowska Teresa, Sto lat działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Łowiczu 1979 – 1979, Łowicz 1979
  • Kucharski Marcin, 130 lat łowickiej straży [w:] Nowy Łowiczanin, nr 25 /2009, s. 16.
  • http://kppsp.lowicz.bip.cc/
Osobiste