Szlak rowerowy „SZABLE i BAGNETY”

Z Nowy Łowiczanin

Mapa udostępniona przez CKTiPZŁ

Szlak Rowerowy "Szable i Bagnety" – położony w południowej części powiatu łowickiego. Dystans 119 kilometrów jest pokonywany w ciągu dwóch dni. Zainaugurowany w 2011 r.

Spis treści

Podstawowe informacje

  • dystans: 119 km;
  • trudność: szlak średnio trudny, od nawierzchni brukowej przez asfalt, drogi gruntowe polne i utwardzone;
  • kolor szlaku – czerwony;
  • Szlak został oznakowany przez 6 członków Klubu Turystyki Kolarskiej „Szprycha”, działającym przy łowickim oddziale PTTK. Znakowanie trwało od końca marca do połowy czerwca 2011 r. Na całej długości, 119 km, został oznakowany ponad 600 znakami malowanymi. Jest też około 100 gotowych znaków, nadrukowanych na metalowych tabliczkach.
  • Komandorem rajdu jest znany łowicki przewodnik PTTK, prezes Klubu Turystyki Kolarskiej „Szprycha”, Adam Szymański. Między innymi on jak i inni przewodnicy turystyczni biorący udział w rajdzie zapewniają jego uczestnikom informacje o odwiedzanych miejscach.

Trasa

Szlak obejmuje miejscowości położone w południowej części powiatu łowickiego, takie jak: Łowicz, Nieborów, Bełchów, Łyszkowice, Czatolin, Domaniewice, Guźnia, Bielawy, Walewice, Sobota i Bocheń.

Cel

Głównym celem rajdu jest popularyzacja wiedzy na temat najważniejszych wydarzeń i miejsc związanych z historią Ziemi Łowickiej oraz propagowanie aktywnego stylu życia.

Odwiedzane miejsca nawiązują do najważniejszych wydarzeń historycznych w dziejach regionu i kraju - powstań narodowych oraz obu wojen światowych.

Harmonogram trasy

Dzień pierwszy

Rajd rozpoczyna się w centrum Łowicza, w mieście o wielowiekowej historii i bogatej tradycji. Niegdyś miejsce polowań Książąt Mazowieckich, następnie siedziba arcybiskupów gnieźnieńskich, prężnie rozwijający się ośrodek kultury, miejsce wizyt wielu dostojników państwowych i kościelnych, ludzi pióra, muzyki, malarstwa, architektury itp.


  • wyjazd na trasę rajdu godz. 10.00;


  • Kompina – przystanek przy cmentarzu wojennym.

Wieś w powiecie łowickim, w gminie Nieborów. W dniach 14-15 września 1939 r. była miejsce zaciętych walk 26 dywizji piechoty Armii Pomorze z hitlerowskim najeźdźcom. Znajdujący się we wsi cmentarz wojenny, będący symbolem tamtych wydarzeń, został wpisany do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa. W Kompinie znajduje się XIX-wieczny neogotycki kościół św. Wojciecha i św. Barbary.


  • Bednary (cmentarz);

W południowo-zachodniej części cmentarza rzymsko-katolickiego w Bednarach znajduje się kwatera wojskowa. W centralnym miejscu pomnik z inskrypcją "POLEGŁYM • W OBRONIE OJCZYZNY • 1939 R • BEDNARY". Pochowano tu 50 żołnierzy WP z 10 pp 26 DP Armii "Poznań", 66 pp 16 DP Armii "Pomorze" (i innych jednostek) poległych w obronie ojczyzny 14 i 15 września 1939 r., w ramach wielkiej bitwy nad Bzurą.


  • Nieborów (kościół) – przystanek;

W Nieborowie znajduje się barokowa rezydencja zbudowana wg projektu Tylmana z Gameren z fundacji prymasa Michała Radziejowskiego. Ostatnimi właścicielami rezydencji byli Radziwiłłowie, obecnie jest oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie. W Nieborowie znajduje się również neogotycki kościół p.w. Matki Boskiej Bolesnej, spichlerz i dawny zajazd, pochodzący z XVIII wieku. Na cmentarzu parafialnym znajduje się kwatera wojenna "MIEJSCE WIECZNEGO SPOCZYNKU • ŻOŁNIERZY • WOJSKA POLSKIEGO • 66 PP 16 DP ARMII "POMORZE" • 7 PSK WBK, 10 PP 26 DP ARMII "PRUSY" • POLEGŁYCH W DNIACH • 12-14 WRZEŚNIA 1939 ROKU • W WALCE Z HITLEROWSKIM NAJEŹDŹCĄ".


  • Leśniczówka Chyleniec – planowany postój ok. 30 - 45 minut;

Chyleniec leży w granicach Bolimowskiego Parku Krajobrazowego. We wsi znajduje się cmentarz żołnierzy z okresu I wojny światowej, a ok. 200 m na południe od cmentarza, przy Trakcie Kozackim został umieszczony głaz, upamiętniający 159. żołnierzy z 36. pułku saperów, którzy zginęli w wyniku wybuchu i pożaru składów amunicji.


  • Łyszkowice – postój przy pomniku;

Łyszkowice, wieś znana od 1356 r., to dawna letnia rezydencja arcybiskupów gnieźnieńskich. Do 1881 r. mieścił się tu zarząd główny administracji Księstwa Łowickiego, sprawujący nadzór nad osobistymi dobrami carów rosyjskich.

Pomnik poświęcony poległym podczas I wojny światowej zlokalizowany jest w centrum miejscowości, przy ulicy Kościelnej. Od strony frontowej znajduje się na nim wizerunek orła białego, płaskorzeźba Marszałka J. Piłsudskiego oraz płyta z inskrypcją: "CZEŚĆ BOJOWNIKOM • POLEGŁYM • W WALKACH ZA POLSKĘ • W OKRESIE PIERWSZEJ • WOJNY ŚWIATOWEJ". Pierwotnie na pomniku znajdowały się także dwie tablice z nazwiskami, które zaginęły po 1945 roku.

Na cmentarzu parafialnym znajdują się mogiły zbiorowe żołnierzy Armii Łódź i Poznań, opatrzone inskrypcją: „MIEJSCE WIECZNEGO SPOCZYNKU • ŻOŁNIERZY WOJSKA POLSKIEGO • 10 DYWIZJI PIECHOTY • ARMII ŁÓDŹ • 26 DYWIZJI PIECHOTY • ARMII POZNAŃ • POLEGŁYCH W WALCE • Z HITLEROWSKIM NAJEŹDŹCĄ • WE WRZEŚNIU 1939 ROKU", mogiła zbiorowa mieszkańców wsi Gzinka, zabitych przez Niemców 8 września 1939 r., oraz grób Bronisława Matyszczuka, żołnierza września 1939 r.


  • Bobrowa – odpoczynek przy pomniku Mariana Golki, płka BCH.

Wieś położona nad rzeką Bobrówka, została lokowana na prawie niemieckim w 1351 r. W 1989 r. postawiono tam pomnik upamiętniający żołnierzy oddziału partyzanckiego AK „Maszynisty” Stanisława Bobrowskiego, poległych w Lasach Chlebowskich 15 sierpnia 1944r.


  • Czatolin – ok. godz. 18.00

W Czatolinie, w nocy z 7 na 8 listopada 1941 r., miał miejsce pierwszy zrzut aliancki na ziemie polskie, który rozpoczął systematyczne zrzuty sprzętu dla ZWZ, a następnie Armii Krajowej. W pierwszym rzucie brał udział jeden z najsłynniejszych cichociemnych major Jan Piwnik ps. Ponury.


  • Domaniewice – godz. 19.00 – posiłek i nocleg w sali gimnastycznej Gimnazjum w Domaniewicach.

Wieś została lokowana na prawie niemieckim przez arcybiskupa Jarosława Skotnickiego w 1357 roku. Znajduje się tam Sanktuarium Najświętszej Maryi Panny, wzniesione w latach 1631-1633 z fundacji mieszczan krakowskich Wojciecha i Jakuba Celestów oraz kościół parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła z początku XX wieku.


Dzień drugi:

  • Domaniewice (Sanktuarium);

Na cmentarzu parafii rzymskokatolickiej pw. św. Bartłomieja Apostoła w Domaniewicach znajduje się wydzielona kwatera wojenna żołnierzy Wojska Polskiego


  • Skaratki – Traby – Wojewodza;

W Skaratkach położonych nad rzeką Bobrówką odkryto pierwsze ślady człowieka w województwie łódzkim. Jest to kość mamuta z nacięciami pochodząca z czasów starszej epoki kamienia (54 tys. lat p.n.e.)


  • Las Stanisławowski (cmentarz);

W Stanisławowie, w środku lasu znajduje się miejsce zwane Leśnym Dworem. Dwór wzniesiony został w roku 1918 dla rodu Grabińskich. Po II wojnie światowej ulokowano tu Zarząd Lasów Państwowych. Następnie w dworze utworzono ośrodek wypoczynkowy Łódzkiej Fabryki Mebli. Od lat 70. XX wieku działa tutaj Oddział Fizjoterapii i Rehabilitacji Zespołu Opieki Zdrowotnej w Łowiczu.


  • Zgoda – Bielawy (kościół, cmentarz wojenny);

Bielawy to obecnie wieś gminna, będąca niegdyś miastem, sięgającym rodowodem XV wieku. Prawa miejskie utraciły w 1870 r. Kościół parafialny p.w. Nawiedzenia NMP należy do najcenniejszych zabytków reprezentujących tzw. gotyk mazowiecki. Na cmentarzu parafialnym, założonym w I połowie XIX wieku, pochowani są żołnierze napoleońscy oraz powstańcy z 1863 r. Znajduje się tam również kwatera wojenna, w której spoczywa 180 żołnierzy Wojska Polskiego poległych w bitwie obronnej w 1939 r., wśród nich m.in. dowódca 15 Pułku Ułanów Poznańskich ppłk Tadeusz Mikke.


  • Walewice (pomnik bohaterów września, pałac, Stadnina Koni);

W Walewicach znajduje się klasycystyczny pałac zbudowany przez Anastazego Walewskiego, szambelana króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Gdy pałac przeszedł na własność rodu Grabińskich, powstała tu słynna do dzisiaj stadnina koni. W lipcu i sierpniu 1863 r. pod Walewicami rozgrywały się potyczki powstańców z przeważającymi siłami carskimi. Pamiątką tamtych wydarzeń jest położony pod Walewicami cmentarz powstańców 1863 roku oraz żołnierzy napoleońskich. Na skraju lasu znajduje się również głaz pamiątkowy ku czci poległych żołnierzy 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich, którzy brali udział w walkach w ramach bitwy nad Bzurą we wrześniu 1939 r.


  • Sobota (zamek, kościół);

Wieś z zachowanym średniowiecznym układem miasta. Prawa miejskie posiadała do 1870 r. Znajduje się tam gotycko-renesansowy kościół parafialny pw. świętych apostołów Piotra i Pawła oraz drewniany XVII-wieczny kościołek położony na cmentarzu. W Sobocie w 1809 r. urodził się Artur Zawisza Czarny, uczestnik powstania listopadowego i partyzantki Zaliwskiego stracony przez władze rosyjskie 26 listopada 1833 r. w Warszawie. Na cmentarzu parafialnym znajduje się grób zbiorowy oficerów 17 Pułku Ułanów Wielkopolskich, którzy zginęli w bitwie nad Bzurą. Odznaczeni Krzyżami Virtuti Militari.


  • Urzecze – Mystkowice – Bocheń – Otolice – zamek łowicki;

Wsie położone w dolinie rzeki Bobrówki. W Bocheniu urodził się Adam zw. z Bochenia, profesor Akademii Krakowskiej, lekarz królów.

Ruiny zamku to niegdyś wspaniałe ognisko kultury i nauki Łowicza. Powstał w połowie XIV w., pełnił przez wieki funkcję siedziby arcybiskupów gnieźnieńskich. Mocno zniszczony podczas najazdu szwedzkiego z 1655 r., ostatecznie opuszczony przez arcybiskupów pod koniec XVIII wieku.


  • Błonia Bohaterów Września 1939 r.

W 2007 r. w parku Błonie odsłonięto pomnik poświęcony Polakom, Żydom i jeńcom sowieckim ofiarom hitlerowskiego terroru więzionym w latach 1940-1945 w niemieckich obozach pracy przymusowej w pobliskich Małszycach i Kapitule.


Informacje praktyczne

Źródła informacji:

Zobacz także:

Osobiste