Goździkiewicz Teodor

Z Nowy Łowiczanin

(Przekierowano z Teodor Goździkiewicz)
Teodor Goździkiewicz (fot. z: Jędrzejczyk Dobiesław, Łowicka młodość Teodora Goździkiewicza, [w:] Łowiczanin. Kwartalnik historyczny, 2/2007, s. 1.)

Teodor Goździkiewicz - (ur. 16 kwietnia 1903 r. Dąbrowa Wielka, zm. 13 listopada 1984 r. Radość) - pisarz, nauczyciel, działacz Armii Krajowej w Łowiczu.

Spis treści

Życiorys

Dzieciństwo i lata szkolne

Był piątym dzieckiem Nikodema i Franciszki Goździkiewiczów. Urodził się w Dąbrowie Wielkiej niedaleko Sieradza. Szkołę podstawową ukończył w rodzinnej miejscowości, po czym został wytypowany na kurs do Zduńskiej Woli przygotowujący do seminarium nauczycielskiego. W 1918 roku rozpoczął naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Łowiczu, które ukończył w 1924 roku. W samorządzie szkolnym pełnił funkcję inspektora zdrowia.

Już wtedy zaczął ujawniać się jego talent literacki. Redagował gazetkę szkolną i prowadził bibliotekę. Zwrócił na niego uwagę jeden z ministerialnych wizytatorów - Juliusz Saloni. Polecił mu kształcenie w kierunku literackim. W okresie inflacji cofnięto wszystkie szkolne stypendia, także Teodora Goździkiewicza. Jednak dzięki dyrektorowi seminarium Władysławowi Rogowskiemu, który zgłosił się do Tadeusza Pułaskiego, właściciela majątku, gdzie pracował Nikodem Goździkiewicz, udało się uzyskać pieniądze na dalsze kształcenie Teodora.

W tym czasie Teodor Goździkiewicza zadebiutował na łamach prasy łowickiej utworem "Zimowa odwieczerz" pod pseudonimem Sławlud. Aż do końca swojej edukacji publikował w Łowiczaninie pod pseudonimem Wiesław Brzozysz. W 1924 roku zadebiutował również jako prozaik, publikując w prasie swoją nowelę "Za obcych".

Praca nauczyciela

Po ukończeniu nauki w seminarium, w 1924 r., na jesieni podjął pracę nauczycielską na wsi, najpierw w Kompinie, później jako kierownik szkoły w Bocheniu, gdzie prowadził działalność kulturalną i społeczną, zorganizował chór, kapelę, koło młodzieży, teatr amatorski, a w samym Bocheniu orkiestrę. Tu założył rodzinę. Miał troje dzieci Bohdana, Bożenę i Ludomira. Najpierw mieszkali w wynajętych pomieszczeniach na wsi, później w budynku szkoły.

Czas wojny

Od pierwszych dni okupacji Teodor zaangażował się w działalność konspiracyjną. Udzielał się w Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, uczył na tajnych kompletach. Jako członek Armii Krajowej przejmował zrzuty broni. Był dowódcą plutonu, nosił pseudonim "Głóg". Dysponował maszyną do pisania. Od 1944 roku musiał się ukrywać, ale cały czas znajdował się w pobliżu miejsca zamieszkania. Rodziną zaopiekował się jego najstarszy syn Bohdan, który pracował wówczas w tartaku.

Po wojnie

Rok 1945 nie poprawił sytuacji Goździkiewiczów. Już dwa dni po wyzwoleniu pojawiła się milicja, aby aresztować Teodora, co spowodowało, że nadal musiał się ukrywać. Został nauczycielem w Aniołowie pod Zgierzem, a gdy tam namierzyło go UB, przeniósł się do Łodzi. Ujawnił się dopiero po amnestii w 1949 roku. Po wojnie jego rodzina przeprowadziła się do Łowicza. W 1950 roku Teodor przeniósł się do Warszawy, gdzie przyjaciele pomogli mu znaleźć pracę. Najpierw był kierownikiem w Instytucie Wydawniczym "Nasza Księgarnia", potem w Ludowej Spółdzielni Wydawniczej, a następnie w Wydawnictwie "Sport i Turystyka". Aż do emerytury pracował w Tygodniku Kulturalnym, jednocześnie publikując w "Płomyczku", "Zielonym Sztandarze", "Chłopskiej Drodze", pisząc swoje książki dla dzieci i młodzieży.

Mimo oddalenia Teodor Goździkiewicz miał wiele spotkań autorski w bibliotekach i szkołach na terenie powiatu łowickiego. Wtedy zawsze zatrzymywał się u syna Ludomira, który towarzyszył mu w spotkaniach. Teodor Goździkiewicz zmarł 13 listopada 1984 roku w Radości pod Warszawą, spoczął w alei zasłużonych na cmentarzu na Wólce Węglowej.

Twórczość

Goździkiewicz zawarł w swoich utworach autobiograficznych problematykę wiejską - powieści Głosy z daleka (1938 - wyróżnienie w konkursie "Ilustrowanego Kuriera Codziennego" w Krakowie), Lipnicki świat (1949), Tarcza samotnika (1960) oraz opowiadania Loty nad porębą (1976), Barwni ludzie szarej okolicy (1979). Książka Sprawy Łuki Bakowicza (1960), opisująca powstanie styczniowe na ziemi sieradzkiej, stała się inspiracją rajdu "Śladami Łuki Bakowicza". Wydał również beletryzowane biografie Fryderyka Chopina Fryckowe lato (1960, pierwsze wydanie z 1949 pod tytułem Fryckowe czasy otrzymało wyróżnienie w międzynarodowym konkursie na scenariusz z życia Fryderyka Chopina) i Józefa Chełmońskiego Kolory (1965).

Jako autor dla młodzieży zajmował się przede wszystkim problematyką przyrodniczą (zbiory opowiadań "Okruchy przyrody", 1956; "Wiatr gałązkę niesie", 1970; "Pokłon zieleni", 1982; powieści "Kniejówka", 1956; "Drapieżcy", 1957). Nawiązywał także do wydarzeń II wojny światowej (opowiadania "Znaki czasu", 1948; "Cienie lasu", 1958), ponadto był autorem zbioru reportaży z radzieckich republik Azji Środkowej Step i róże (1967).

W 1975 pisarza wyróżniono Nagrodą Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla młodzieży.

Źródła

  • Bartelski Lesław, Polscy pisarze współcześni 1944-1970, Warszawa 1972.
  • Jędrzejczyk Dobiesław, Łowicka młodość Teodora Goździkiewicza, [w:] Łowiczanin. Kwartalik Historyczny, nr 2/2007.
  • Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1984
Osobiste