Towarzystwo Przyjaciół Łowicza i Ziemi Łowickiej

Z Nowy Łowiczanin

Towarzystwo Przyjaciół Łowicza i Ziemi Łowickiej – powołane w 1967 r. przez grupę działaczy społecznych, przygotowujących wraz z władzami miasta obchody „Dni Łowicza i Ziemi Łowickiej”.

Spis treści

Powstanie

Zebranie inauguracyjne odbyło się 20 maja 1967 r. w sali radzieckiej łowickiego ratusza. W zebraniu uczestniczyło 65 osób, wśród których byli przedstawiciele władz miasta, działacze organizacji politycznych i społecznych.

9 października 1967 r. został zatwierdzony statut i stowarzyszenie zarejestrowano przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi.

Cele

Głównym celem Towarzystwa było krzewienie miłości do Łowicza i Ziemi Łowickiej oraz działanie na rzecz rozwoju miasta i regionu.

Działalność

Dwie największe inicjatywy

Skansen Wsi Łowickiej – stworzenie Łowickiego Parku Etnograficznego było wspólną inicjatywą TPŁiZŁ oraz Towarzystwa Przyjaciół Muzeum w Łowiczu. Dużym problemem przy organizacji było znalezienie odpowiedniego miejsca dla takiego przedsięwzięcia. Wśród proponowanych lokalizacji znalazły się: Złaków Kościelny, Boczki Chełmońskie, Arkadia, Bobrowniki. Ostateczna lokalizacja skansenu przypadła na Maurzyce, położone w dogodnej lokalizacji przy trasie Warszawa – Poznań oraz obok jednego z najcenniejszych zabytków Ziemi Łowickiej, jakim jest most spawany na rzece Słudwi, konstrukcji prof. Stefana Bryły.

Teren o powierzchni 16,35 ha został przekazany Muzeum Narodowemu Oddział w Łowiczu, a prof. Stanisław Lorentz powołał Komitet Organizacyjny Budowy Parku Etnograficznego, w którego skład wszedł m.in. ówczesny prezes TPŁiZŁ Wincenty Kaźmierczak. Uroczyste otwarcie skansenu w budowie nastąpiło 10 czerwca 1988 r.

Pomnik Synom Ziemi Łowickiej Bojownikom o Niepodległość – w 1983 r. Towarzystwo wystąpiło z inicjatywą odremontowania, powstałego w 1927 r. pomnika poświęconego Synom Ziemi Łowickiej Bojownikom o Niepodległość. Zniszczony przez Niemców w 1941 r. monument wymagał dużego wkładu finansowego. TPŁiZŁ wystosowało odezwę do mieszkańców Łowicza o dobrowolne wpłaty na ten cel. Ponadto nawiązano współpracę z Akademią Sztuk Pięknych, przy pomocy której przeprowadzono prace remontowe. Uroczystość ponownego odsłonięcia pomnika odbyła się 9 maja 1986 r. na Rynku Starego Miasta w Łowiczu.

Konkursy

Jednym z pierwszych przedsięwzięć zorganizowanych w 1968 r. przez towarzystwo był konkurs na temat „Wspomnienia łowiczan o Ziemi Łowickiej”, którego założeniem było popularyzowanie wiedzy o mieście i Regionie Łowickim w formie pamiętników, wspomnień, opisów z różnych okresów dziejów miasta i regionu. W konkursie tym nie przyznano pierwszej ani drugiej nagrody. Trzecią nagrodę przyznano Januszowi Zakrzewskiemu za pracę pt. „Krótka relacja o Łowiczu i Ziemi Łowickiej w latach 1956 – 1968”.

Kolejne konkursy odbywały się:

  • w 1969 r. konkurs fotograficzny „Ziemia Łowicka w fotografii”.
  • w 1970 r. – „Czy znasz swoje miasto i powiat”.
  • w 1974 r. – „Region Łowicki w 30-leciu PRL”.
  • w 1979 r. konkurs dla klas VI-VIII szkół podstawowych „Czy znasz swoje miasto”.
  • w 1990 r. odbył się ostatni z konkursów nt. „Ocalić od zapomnienia. Mój udział w rozwoju Łowicza i Ziemi Łowickiej w latach 1945-1990”.

Wydawnictwa

  • W 1973 r. towarzystwo wydało pierwszą publikację pt. Roczniki Łowickie. Był to zbiór artykułów naukowych i popularnonaukowych dotyczących Łowicza i Ziemi Łowickiej, pod redakcją Jana Kołaczyńskiego.
  • W 1977 r. ukazał się „Plan Śródmieścia Łowicza”, przedstawiający najciekawsze obiekty miasta. Został wydany w ilości 1 tysiąca egzemplarzy.
  • W 1977 r. ukazał się biuletyn informacyjny pt. „”10 lat działalności Towarzystwa Przyjaciół Łowicza i Ziemi Łowickiej”. Przedstawiono w niej dokonania towarzystwa, ale również zmiany jakie nastąpiły w Łowiczu od czasu zakończenia II wojny światowej.
  • W 1978 r. towarzystwo wydało biuletyn z okazji „Dni Łowicza”. Nakreślono w nim rys historyczny oraz bieżący program tej imprezy i Jarmarku Łowickiego. Opisano w nim również siedemdziesiąt lat działalności łowickiego oddziału PTTK i omówiono organizację 50. rocznicy śmierci Stanisława Noakowskiego.
  • W 1986 r. wyszła obszerna monografia pt. „Łowicz. Dzieje miasta”, w której powstanie zaangażowani byli członkowie ŁTPŁiZŁ.
  • Również w 1986 r. towarzystwo wydało broszurę autorstwa Wiesława Jana Wysockiego pt. „Pomnik Synom Ziemi Łowickiej – Bojownikom o Niepodległość”, z okazji odsłonięcia na Starym Rynku w Łowiczu zrekonstruowanego pomnika.
  • W 1989 r. wyszła ostatnia z publikacji towarzystwa, a była nią książka Jana Wegnera, pt. „Nieborów i Arkadia 1945 – 1970. Prace remontowe, konserwatorskie i rekonstrukcyjne”.

Pozostałe inicjatywy

  • W 1975 r. z okazji 200. rocznicy urodzin gen. Stanisława Klickiego towarzystwo zorganizowało odczyt poświęcony jego pamięci;
  • W 1986 r. zorganizowano sympozjum poświęcone, byłemu premierowi, pochodzącemu z Ziemi Łowickiej, Władysławowi Grabskiemu;
  • Towarzystwo zaangażowane było również przy remoncie zabytkowego zespołu architektonicznego gen. Klickiego;
  • TPŁiZŁ wielokrotnie interweniowało u władz o ochronę zabytkowej przestrzeni Łowicza. Podejmowano działania w celu naprawy i zabezpieczenia zabytkowych nagrobków na łowickich cmentarzach.

Władze

  • I Zarząd TPŁiZŁ (obejmował 16 członków) - 1970 – 1973
    • Wincenty Kaźmierczak – pierwszy prezes;
    • Jerzy Maciejak – wiceprezes;
    • Irena Trawińska – wiceprezes.

Pozostałymi członkami I Zarządu TPŁiZŁ byli: Jerzy Kuciński, Jan Kępka, Jan Kołaczyński, Czesław Motyliński, Janusz Zakrzewski, Stanisław Rokicki, Roman Kołaczyński, Zofia Niedziałkowska, Jan Wegner, Zygmunt Pągowski, Leon Lesiak, Mieczysław Ancerowicz, Henryk Świątkowski.

  • II Zarząd - 1973 - 1976
    • Wincenty Kaźmierczak – prezes;
    • Jan Kołaczyński – wiceprezes.
    • Janusz Ludwiczak – wiceprezes.
  • III Zarząd – 1976 - 1983
    • Jerzy Kuczyński – prezes;
    • Janusz Ludwiczak – wiceprezes;
    • Stanisław Teleman – wiceprezes.
  • IV Zarząd – 1983- 1986
    • Teresa Borkowska – prezes (w 1986 r. przekazała tę funkcję Stanisławowi Telemanowi, który był ostatnim prezesem TPŁiZŁ)
    • Władysław Kalbarczyk – wiceprezes
    • Stanisław Teleman – wiceprezes.

Siedziba

TPŁiZŁ w okresie ponad ćwierćwiecznej działalności zmieniało kilka razy swoją siedzibę. Tymczasowo zajmowali pomieszczenia w Łowickim Ośrodku Kultury, w ratuszu czy w budynku Związku Nauczycielstwa Polskiego. W 1988 r., dzięki stałe utrzymywanej, dobrej współpracy z Towarzystwem Przyjaciół Muzeum w Łowiczu, otrzymali lokal w gmachu muzeum. Tam działali do 1993 r., czyli do rozwiązania towarzystwa.

Rozwiązanie

Po zmianach ustrojowych jakie nastąpiły po 1989 r. wyczerpała się dotychczasowa formuła działania stowarzyszeń i towarzystw. W latach 1992-1993 następowała już sporadyczna korespondencja z prezesem TPŁiZŁ, a jego członkowie nie wykazywali większego zainteresowania działalnością w nim. Towarzystwo przestało istnieć w 1993 r.

Varia

Opracowania

  • 10 lat działalności Towarzystwa Przyjaciół Łowicza i Ziemi Łowickiej: biuletyn informacyjny. - Łowicz 1978.
  • Kryściak Zdzisław, Towarzystwo Przyjaciół Łowicza i Ziemi Łowickiej, [w:] Roczniki Łowickie, T. VI, Łowicz 2009, s. 141 – 160.

Zobacz także:

Osobiste