Towarzystwo Wzajemnego Kredytu

Z Nowy Łowiczanin

Kamienica na rogu ul. Zduńskiej i Starego Rynku - dawna siedziba Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, obecnie Bank Ziemi Łowickiej.

Towarzystwo Wzajemnego Kredytu w Łowiczu – powstało w 1901 r. z inicjatywy kilku kupców łowickich z Eugeniuszem Zalewskim na czele. W 1922 r. zgodnie z nowymi przepisami zmieniło nazwę na Bank Spółdzielczy Ziemi Łowickiej Spółdzielnia z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spis treści

Okoliczności powstania

Zgodę na założenie tego typu instytucji w Łowiczu wydał w Petersburgu sekretarz stanu przy Ministerstwie Skarbu Sergiusz Witte w dniu 22 czerwca 1901 r. Zebranie założycielskie odbyło się 17 września 1901 r. Spotkało się na nim 131 członków - założycieli, którzy wnieśli swój kapitał początkowy w wysokości ok. 27 tys. rubli. Ze swego grona powołano zarząd, radę i komisję rewizyjną.

Zarząd

  • prezes – Eugeniusz Zalewski;
  • członkowie: Henryk Reinecke, Łukasz Skowroński.

Rada

  • prezes - Władyslaw Kiślański;
  • członkowie: Piotr Śliwiński, Bolesław Kalinowski, Moszek Żelechowski, Władysław Zakrzewski, ks. Szymon Łasicki, ks. Ludwik Czajewicz.

Komisja rewizyjna

Skład: Władysław Grabski, Bolesław Rybczyński, Adam Ilcewicz.

Cel

Celem podstawowym jaki sobie postawiono było uruchomienie szybkiego i taniego kredytu na zakup ziemi, budynków, maszyn i urządzeń, otwarcie warsztatów i zakładów pracy.

Siedziba

Pierwszą siedzibą Towarzystwa był budynek przy ulicy Podrzecznej 16. W 1904 r. Towarzystwo za sumę ok. 11 tys. rubli kupiło budynek po dawnej kanonii na Starym Rynku 18 i rogu Zduńskiej 2. Ulokowano tam biura, skarbiec i kasy.

Działalność

Bilans Towarzystwa Wzajemnego Kredytu w Łowiczu na 31 grudnia 1913 r. (Opublikowany w Wieśniaku nr10/1914 r.)

Towarzystwo od początku swej działalności cieszyło się dużym zainteresowaniem. Świadczyła o tym stale wzrastająca liczba członków. Rok po powstaniu liczyło już 458 członków, a w 1913 - 581. Zwiększał się również kapitał udziałowy z ok. 70 tys. rubli w 1905 do ok. 170 tys. w 1913 r. Do wybuchu I wojny światowej Towarzystwo stało się najzasobniejszą w gotówkę instytucją kredytową w rejonie łowickim i sąsiednich powiatach.

Zasługą tej instytucji było m.in. niemal całkowite zlikwidowanie szerzącej się lichwy. Zasoby kapitałowe Towarzystwa pozwoliły na wspieranie finansowe wielu instytucji kulturalnych, społecznych i oświatowych. Od początku swej działalności udzielał finansowego wsparcia szpitalom w Kutnie i w Łowiczu.

Kosztem Towarzystwa utrzymana była Szkoła Handlowa w Łowiczu, dająca możliwość kształcenia się uczniom relegowanym po strajku szkolnym z 1905 r.

W 1907 r. bank poświęcił dwa pomieszczenia, w swojej siedzibie, dla Muzeum Starożytności i Pamiątek Historycznych Władysława Tarczyńskiego.

Zarząd TWK zapewniał dofinansowanie dla zakładów opiekuńczych oraz wspierał różne akcje dobroczynne. Największy rozkwit działalności Towarzystwa miał miejsce za czasów prezesury Franciszka Trawińskiego, który dbał o lokaty kapitałów i politykę kredytową. Udawało mu się wychodzić zwycięsko z kryzysów, jakie przeżywała w tamtych czasach gospodarka Polski. W szczytowym okresie rozwoju skupiał około 1900 członków z miasta i powiatu, gromadząc blisko 3 miliony zł wkładów oszczędnościowych.

Bank Ziemi Łowickiej

Jednodniówka wydana przez Spółdzielczy Bank Ziemi Łowickiej z okazji Dnia oszczędności, 31.10.1937 r.

W okresie międzywojennym już jako Bank Ziemi Łowickiej znacznie rozszerzył zakres swojej działalności. W liczbie udziałowców przybyło najwięcej rolników – w latach 30. stanowili ponad 80 % członków. Z tego powodu bank zapewniał rolnikom niskoprocentowe kredyty zbożowe oraz ulgowe kredyty budowlane.

W czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu działalność banku uległa zahamowaniu. 2 czerwca 1950 r. Na posiedzeniu rady nadzorczej, w myśl zarządzeń administracyjnych władz, BZŁ został przekształcony w Gminną Kasę Spółdzielczą w Łowiczu.

Varia

  • Spółdzielczy Bank Ziemi Łowickiej posiadał liczne nieruchomości w postaci domów, placów i magazynów, które stanowiły istotny składnik kapitałowy. Członkowie banku mogli korzystać z ulgowych porad lekarskich i z tzw. funduszu pomocy doraźnej.
  • Dzięki rozszerzeniu działalności banku na udzielanie kredytu także pod zastaw towarów, miał on możliwość zakupienia w 1920 r. obszernego placu na rogu ul. Wjazdowej (dziś 3 Maja) i Tkaczew. Pobudowano na nim ogromny magazyn o powierzchni 1200 mkw z własną bocznicą kolejową.

Opracowania

  • Oczykowski Romuald, Przechadzka po Łowiczu, Łowicz 2006, s. 37, 123.
  • Wojtylak Marek, Banki i instytucje finansowo-kredytowe w Łowiczu i powiecie łowickim do 1950 r., [w:] Roczniki Łowickie, T. VIII, Łowicz 2011, s. 80-85.
  • Wojtylak Marek, Bank Ziemi Łowickiej, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 4/1990, s. 4-5.
Osobiste