Zieliński Lucjan

Z Nowy Łowiczanin

Lucjan Zieliński

Lucjan Zieliński – (ur. 17 stycznia 1906 r. w Łodzi – zm. 8 sierpnia 1991 r. w Łodzi) "Giewont", "Wąsik", “Łan”, "Smuga”, “Wojciech”, dowódca Armii Krajowej w obwodach Sochaczew “Skowronek”, Skierniewice “Sroka”, Łowicz “Łyska”. Honorowy Obywatel Łowicza.

Spis treści

Pochodzenie

Urodził się w rodzinie robotniczej Heleny i Piotra Zielińskich. W 1925 r. ukończył III Państwowe Męskie Gimnazjum im. J. Piłsudskiego w Łodzi. W okresie szkoły średniej należał do harcerstwa. Po ukończeniu szkoły postanowił wstąpić do wojska.

Służba wojskowa

W 1927 roku zapisał się do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi-Komorowie. Ukończył ją w 1930 r. uzyskując stopień podporucznika. Służbę stałą odbywał w 28 Pułku Strzelców Kaniowskich “Dzieci Łodzi” w Łodzi.

W 1933 roku awansował do stopnia porucznika. W latach 1936-1938 był instruktorem w Szkole Podchorążych Wojsk Łączności w Zegrzu. Jeszcze przed wojną służył w 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej. pełnił tam jednocześnie obowiązki zastępcy dowódcy batalionu.

II wojna światowa

W chwili wybuchu wojny jego pułk znajdował się pod Gaszynem. Walczył m.in. pod Wieluniem, Pabianicami, Wolą Cyrusową, brał udział w obronie Modlina, gdzie został mianowany zastępcą dowódcy fortu "Kosewo". Po kapitulacji Grupy Operacyjnej gen. Wiktora Thommee, Zieliński z całym sztabem trafił do obozu Soldau KL w Działdowie. Po miesiącu został zwolniony razem z innymi oficerami. Zamieszkał w Warszawie, skąd musiał uciekać przed Gestapo.

Schronienie znalazł w okolicach Błonia i Sochaczewa. Tam wstąpił do Służby Zwycięstwu Polski, a po przeobrażeniach został mianowany zastępcą dowódcy obwodu Związku Walki Zbrojnej w Sochaczewie “Skowronek”. Po pół roku musiał opuścił tamten rejon, ponieważ jego osobą zainteresowali się Niemcy. Z dniem 1 lipca 1941 r. został mianowany przez Komendanta Okręgu Warszawskiego, płk dypl. Alojzego Horaka, komendantem ZWZ w obwodzie skierniewickim „Sroka”. Na tym stanowisku pozostał do 30 czerwca 1943 r. W okresie dwóch lat dowodzenia obwodem doprowadził do scalenia organizacji konspiracyjnych o charakterze wojskowym w Armię Krajową. Organizował patrole bojowe, ścigał zbrodniarzy i szpiegów oraz brał udział w odbiorze zrzutów lotniczych. Po ponownym rozpoznaniu przez Niemców prosił dowódcę Podokręgu “Hallerowo” – Milanówek, pułkownika Franciszka Jachiecia “Romana”, o przeniesienie na Wołyń. Został jednak skierowany do Łowicza.

Dowódca Obwodu „Łyska”

Ostatni komendant Obwodu ZWZ-AK Łowicz - Łyska. (fot. z Szare Szeregi w Łowiczu i powiecie łowickim, pod red. Kazimierza Szymańskiego, Łowicz 2009, s. 134.)

1 lipca 1943 r. został mianowany komendantem Obwodu “Łyska” w Łowiczu. Zorganizował tam dwa oddziały partyzanckie “Maszynisty” i “Dawida”. Kierował walką zbrojną i cywilną. Obwodem "Łyska" kierował do rozwiązania AK w styczniu 1945 r.

W okresie dowodzenia Obwodem przez mjr. Zielińskiego dokonano z Anglii 3 zrzutów z zaopatrzeniem dla AK na teren powiatu łowickiego:

  • 14/15 kwietnia 1943 r. – zrzutowisko „Dywan”, znajdujące się między Stachlewem a Łyszkowicami;
  • 7/8 października 1943 r. – zrzutowisko „Kilim” pod Chąśnem;
  • 18/19 października 1943 r. – zrzutowisko „Obrus” koło Nieborowa.

Mjr zorganizował i obsadził Komendy Obwodu „Łyska”. Dokonał reorganizacji Armii Krajowej w powiecie łowickim. Podzielił go na rejony, składające się z kilku gmin: Rejon Miejski „Dworek”, Rejon Północno – Zachodni „Stodoła”, Rejon Południowo – Zachodni „Cegielnia” oraz Rejon Wschodni „Tartak”.

Po masowych aresztowaniach w związku z działalnością dwóch zdrajców (Puchalskiego i Kobiereckiego), zdołał opanować sytuację, doprowadzić do rozbicia siatki konfidentów, likwidacji kilku pracowników policji i Gestapo. W sierpniu 1943 r. „Łan” polecił Januszowi Karpińskiemu, ps. „Okrzeja” zorganizowanie sekcji do zadań specjalnych. Miała ona prowadzić wojnę biologiczną, tzn. wykonywać wyroki przy pomocy zatrutych papierosów. W lipcu 1944 na jego rozkaz niszczono w kilku łowickich wsiach bimbrownie. Jego żołnierze atakowali punkty skupu mleka, niszczyli dokumenty kontyngentowe, atakowali transporty kolejowe, przejmowali alianckie zrzuty zaopatrzenia. Cieszył się wielkim szacunkiem wśród żołnierzy – tych, którzy w warunkach konspiracji mieli z nim styczność.

Z chwilą wybuchu powstania warszawskiego na terenie obwodu łowickiego „Łan” przygotowywał trzy dobrze uzbrojone kompanie (ok. 280 – 320 żołnierzy), gotowe iść na pomoc stolicy. 14 sierpnia 1944 r. płk Jachieć odwołał wymarsz, zlecając jedynie walkę dywersyjną. Rozkaz odwołujący nie dotarł do oddziału partyzanckiego „Maszynisty”, który został rozbity przez Niemców w lasach chlebowskich.

Po rozkazie Komendanta Głównego AK o rozwiązaniu Armii Krajowej z 19 stycznia 1945 r. mjr Zieliński zorganizował odprawę 21 stycznia w domu Adama Ambroziaka na Korabce. Po odmeldowaniu się u ppłk Jachiecia w Milanówku polecił rozwiązanie oddziałów AK i zwolnienie żołnierzy bez zwalniania ich z przysięgi. Łowicz opuścił 2 lutego, udając się do Łodzi.

Po wojnie

Lucjan Zieliński ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną Armii Krajowej 21 września 1945 r. W latach 1945 – 50 pracował w Zakładach Przemysłu Mięsnego w Łodzi. Po tym do 1971 r. pracował w przemyśle budowlanym. W 1953 r. ukończył kurs Technikum Budowlanego, a w 1956 r. 2-letni kurs inżynierski NOT na Politechnice Łódzkiej. W 1958 r. po egzaminie państwowym w Warszawie uzyskał uprawnienia budowlane i stopień budowniczego. W latach 1958 – 1971 był kierownikiem budowy w Warszawskim Przedsiębiorstwie Budowy Elektrowni i Przemysł „Beton - Stal”, a następnie w Przedsiębiorstwie Budowy Zakładów Chemicznych „Chemobudowa Łódź”.

W podziemie antykomunistyczne już się nie angażował. W 1962 r. został członkiem Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Od roku 1967 aktywnie działał jako członek Zarządu Klubu Kombatantów oraz Okręgowej Komisji Historycznej przy Zarządzie Okręgu ZBOWiD w Łodzi, w zespołach ds. wojska i ds. Armii Krajowej.

Po upływie 20 lat od wojny zaczął publikować wiele artykułów i opracowań historycznych, dotyczących działalności AK na Mazowszu. Opracował m.in. kilka pozycji na temat działań Armii “Łódź” we wrześniu 1939 r. oraz działalności AK w obwodach Skierniewice i Łowicz, w tym np.:

  • Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa w pow. Skierniewice w latach 1939 – 45;
  • Zmiana na stanowisku komendanta Obwodu „Łyska” Armii Krajowej;
  • Zrzuty lotnicze ludzi broni i sprzętu na terenie Obwodu Armii Krajowej Łowicz w latach 1941-1944;
  • Obwód Armii Krajowej w okresie Powstania Warszawskiego;
  • Krótka relacja o oddziale partyzanckim „Maszynisty”;
  • Oddział partyzancki „Maszynisty”;
  • Rozwiązanie Armii Krajowej Obwodu Łowicz kryptonim „Łyska”.

Maszynopisy prac Lucjana Zielińskiego zostały złożone z Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego w 1991 r.

Do końca życia starał się systematycznie przyjeżdżać do Łowicza. Brał udział w corocznych nabożeństwach za żołnierzy AK Ziemi Łowickiej, które odbywały się w łowickiej kolegiacie. Brał również udział w uroczystości odsłonięcia pomnika w Bobrowej, poświęconego żołnierzom “Maszynisty”, poległym w Lasach Chlebowskich 15 sierpnia 1944 r.

W 1989 roku, już po końcu PRL, otrzymał awans na podpułkownika, pierwszy od konspiracyjnego jeszcze awansu z kapitana na majora w 1943 roku. Zmarł w Łodzi w roku 1991. został pochowany na cmentarzu wojskowym na Dołach.

Odznaczenia

Bibliografia

  • Szare Szeregi w Łowiczu i powiecie łowickim, pod red. Kazimierza Szymańskiego, Łowicz 2009.
  • Tomczak Edward M., Komendanci Armii Krajowej Obwodu Łowicz, Łowicz 2009, s. 58 - 92.
  • Waligórski Wojciech, Piękna opowieść o dobrym życiu, [w:] Nowy Łowiczanin, nr 44/2006, s. 9, 12.
  • Zając Konstanty, Odszedł na wieczną wartę [w:] Nowy Łowiczanin, nr 15/1991, s. 6.
  • Żołnierze Polski Podziemnej w Powiecie Łowickim – praca zbiorowa uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. J. Chełmońskiego w Łowiczu., Łowicz 2003, s. 161.
Osobiste